T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na bağlı Mersin İl Müdürlüğü ekiplerinin denetimlerinde çarpıcı bir tablo ortaya çıktı. Yenişehir Belediyesi’ne ait bir çöp toplama aracının, Çevlik Mahallesi’ndeki ormanlık alana atık döktüğü tespit edildi.

Çevre Kanunu kapsamında Yenişehir Belediye Başkanlığı’na 4 milyon 692 bin TL idari para cezası uygulandı ve sorumlular hakkında suç duyurusunda bulunuldu.

Rakam büyük. Haber değeri yüksek. Kamuoyu tepkisi doğal.

Ama asıl soru şu: Bu olayda bizi en çok yaralayan şey kesilen cezanın büyüklüğü mü, çevreye verilen zarar mı, yoksa bir kamu aracının bu eylemi “kendi inisiyatifiyle” yapamayacağı gerçeği mi?

Ceza Kime?

Hukuken muhatap belediye.
Yani ceza, belediyenin bütçesine kesiliyor.

Peki belediye bütçesi kimin?
Vatandaşın.

Bu durumda kamu adına görev yapan bir aracın doğaya verdiği zararın faturası, dolaylı olarak yine halka mı çıkacak?
Yoksa süreç sonunda sorumlulara rücu edilip kişisel sorumluluk mu doğacak?

Eğer ceza yalnızca kurumsal bütçeden ödenir ve bireysel sorumluluk işletilmezse, ortada ciddi bir adalet tartışması oluşur. Çünkü o bütçe; altyapı, sosyal hizmet, temizlik, kültür ve gençlik projeleri için ayrılmış kaynaktır. Bu para eksildiğinde, aslında hizmet eksilir.

Asıl Mesele: Öğretilemeyen Sorumluluk

Bu olay bize başka bir gerçeği daha gösteriyor:
Demek ki hala bir şeyleri öğretememişiz.

Sıradan bir vatandaşın bilinçsizce doğaya zarar vermesi ayrı bir sorun;
Ama kamu görevi yürüten bir aracın, ormanlık alana atık dökmesi bambaşka bir tablo.

Bu artık “bireysel hata” sınırını aşar.
Bu, sistemsel bir denetim ve kültür meselesidir.

Yerinde Ceza mı?

Evet.
Çevreyi kirletmenin bedeli olmalı.
Aksi halde caydırıcılık olmaz.

Ancak caydırıcılık yalnızca para cezasıyla sağlanmaz.
Şeffaflık, hesap verilebilirlik ve kişisel sorumluluk zinciri kurulmadıkça bu tür olaylar “bir haber” olarak kalır.

Halk Cezalandırılıyor mu?

Kamu bütçesinden çıkan her kuruş, kamu hizmetinden eksilen bir kalemdir.
Dolayısıyla vatandaşın şu soruyu sorması son derece meşrudur:

“Ben çevreyi korumaya çalışırken, kamu aracının yaptığı hatanın bedelini neden dolaylı olarak ben ödüyorum?”


Eğer sorumlular tespit edilip hukuki ve idari yaptırımla karşılaşmazsa, evet; bu durum halkın cezalandırılması hissini doğurur.