Evcil hayvan sahiplenme oranlarının her geçen gün arttığı Türkiye'de, köpek eğitimi de giderek daha fazla önem kazanıyor. Yaklaşık 30 yıldır profesyonel köpek eğitmenliği ve davranış uzmanlığı yapan Tufan Karagöl, köpek eğitiminde en büyük hataların sahiplerden kaynaklandığını belirterek, doğru eğitim yöntemlerinin hem hayvanın hem de sahibinin yaşam kalitesini artırdığını söyledi. 1990 yılından bu yana köpek eğitmenliği yaptığını anlatan Karagöl, mesleğe 1997 yılında Rusya'dan getirdiği Alman Çoban Köpeği ile profesyonel olarak adım attığını ifade etti. Türkiye'de köpek eğitmenliği mesleğinin her geçen yıl daha fazla değer kazandığını belirten Karagöl, "Bu mesleğin geleceğinin daha da iyi olacağına inanıyorum. İnsanlar artık köpek sahibi olmanın yalnızca bir hayvan beslemek olmadığını, aynı zamanda ciddi bir sorumluluk gerektirdiğini daha iyi anlıyor." dedi.
"Eğitime süt dişleri döküldükten sonra başlanmalı"
Köpek eğitimine başlanacak en uygun dönemin yavruluk dönemi olduğunu belirten Karagöl, süt dişlerinin dökülmesinin ardından, yaklaşık 6 aylıkken temel eğitime başlanmasının daha verimli sonuç verdiğini söyledi. "Yaşlı köpek eğitilemez" düşüncesinin doğru olmadığını dile getiren Karagöl, yaş ilerledikçe öğrenme süresinin uzayabileceğini ancak her yaştaki köpeğin eğitim alabileceğini ifade etti. Temel itaat eğitiminin ortalama 10 gün ile 1 ay arasında tamamlanabildiğini belirten Karagöl, bunun eğitmenin yöntemi, köpeğin karakteri ve sahibinin sürece katılımına göre değişebileceğini söyledi.
"Temel eğitim, köpekle yaşamı kolaylaştırıyor"
Temel itaat eğitiminin yalnızca komut öğretmekten ibaret olmadığını vurgulayan Karagöl, "Köpeğinizi yürüyüşe çıkardığınızda sizi çekiştirmeyen, yanınızda huzurla yürüyen bir yol arkadaşınız oluyor. Eğitim hem köpeğin hem de sahibinin hayatını kolaylaştırıyor." ifadelerini kullandı.
"En büyük hata ceza vermek"
Evcil hayvan sahiplerinin yaptığı en büyük yanlışın fiziksel ceza uygulamak olduğunu söyleyen Karagöl, bazı kişilerin köpeğe elle ya da gazete gibi nesnelerle vurduğunu belirterek bunun hayvanın psikolojisinde kalıcı hasarlar bırakabileceğini ifade etti. "Köpekler ceza ile eğitilmez." diyen Karagöl, eğitim sürecinde ödül maması kullanımının ise doğru uygulandığında köpeğin motivasyonunu artırdığını ve öğrenmeyi hızlandırdığını kaydetti. Ses tonunun eğitimde büyük önem taşıdığına dikkat çeken Karagöl, köpeklerin yalnızca söylenen kelimeleri değil, insanın beden dilini ve ses tonunu da dikkatle analiz ettiğini söyledi.
Davranış bozukluklarının nedeni çoğu zaman sahipleri
Köpeklerde görülen davranış problemlerinin önemli bölümünün yanlış yetiştirme yöntemlerinden kaynaklandığını belirten Karagöl, saldırgan olarak görülen birçok köpeğin aslında korku nedeniyle bu davranışları sergilediğini dile getirdi. Son yıllarda eğittiği en dikkat çekici vakalardan birinin saldırgan olduğu düşünülen bir Rottweiler olduğunu anlatan Karagöl, köpeğin yapılan çalışmalar sonucunda sosyalleştiğini ve korkularını büyük ölçüde aştığını söyledi.
Her ırkın karakteri farklı
Bazı köpek ırklarının eğitime daha yatkın olduğunu ifade eden Karagöl, Border Collie, Labrador Retriever, Golden Retriever ve Alman Çoban Köpeği gibi ırkların öğrenme konusunda öne çıktığını söyledi. Sibirya Kurdu, Alaskan Malamute, Shar Pei ve İngiliz Bulldog gibi bazı ırkların ise daha bağımsız karakter yapıları nedeniyle eğitim süreçlerinin daha uzun sürebildiğini belirtti. İlk kez köpek sahiplenecek kişilere ise doğrudan bir ırk tavsiye etmediklerini vurgulayan Karagöl, "Önce insanı tanıyoruz. Yaşam tarzına, ayırabileceği zamana ve beklentilerine göre köpek öneriyoruz." dedi.
"Sokak köpekleri sanıldığı kadar zor değil"
Sokaktan sahiplenilen köpeklerin eğitiminin sanıldığı kadar zor olmadığını söyleyen Karagöl, bu köpeklerin sosyal yaşama daha kolay uyum sağlayabildiğini belirtti. Mersin'de barınaktan sahiplenilen üç ayaklı bir sokak köpeğiyle çekilen "İyi Biri" isimli sinema filminde yer aldığını anlatan Karagöl, bu deneyimin sokak hayvanlarının doğru eğitimle neler başarabileceğini gösterdiğini ifade etti. Travma yaşamış köpeklerde ise eğitim sürecinin daha sabırlı ve şefkatli yürütülmesi gerektiğini dile getirdi.
Apartman yaşamında küçük ırklar avantaj sağlıyor
Apartman yaşamında küçük ırkların daha rahat uyum sağlayabildiğini belirten Karagöl, Poodle, Pinscher, Terrier, Kaniş ve Amerikan Cocker gibi ırkların bu yaşam biçimine uygun olabildiğini söyledi. Ancak köpek sahiplenmeden önce kişilerin zaman, maddi imkan ve sorumluluk açısından kendilerini iyi değerlendirmesi gerektiğini vurguladı.
"Köpekler insanların duygularını hisseder"
Köpeklerin sahiplerinin ruh halini anlayabildiğini ifade eden Karagöl, üzgün ya da stresli bir insanın davranışlarını kolaylıkla fark ettiklerini söyledi. "Köpekler göz temasıyla insanların korkusunu hissedebilir. Siz mutluysanız o da mutlu olur. Eve üzgün geldiğinizde önce sizi gözlemler, ardından sizi neşelendirmek için farklı davranışlar sergileyebilir." diye konuştu. Karagöl, köpeklerin olağanüstü koku alma yetenekleri sayesinde bazı hastalıkların erken belirtilerini fark edebildiklerine ilişkin bilimsel çalışmalar bulunduğunu da hatırlatarak, bu alandaki araştırmaların devam ettiğini sözlerine ekledi.
"Köpeği değil, sahibini eğitmek daha zor"
Meslek hayatı boyunca en çok tuvalet eğitimi konusunda danışmanlık talebi aldığını söyleyen Karagöl, bu eğitimin köpeğin yaşadığı ortamda, sahibinin katılımıyla verilmesi gerektiğini belirtti. Köpek eğitmenliği mesleğinin en zor kısmının ise insanlar olduğunu dile getiren Karagöl, sözlerini şöyle tamamladı: "Benim için bir köpeği eğitmek su içmek kadar kolay. Ama aynı disiplini sahibine kazandırmak çok daha zor. Köpek eğitiminde başarı, eğitmen, köpek ve sahibinin birlikte hareket etmesiyle mümkün olur. İyi bir köpek sahibi olmak isteyen kişi önce buna zaman ayırmaya ve sorumluluk almaya hazır olmalıdır."
