Mersin’in en önemli yöresel lezzetlerinden tantuni, ekonomik kriz ve hızla yükselen maliyetler nedeniyle yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. Yıllardır çarşıda hizmet veren esnaf, et ve tavuk fiyatlarındaki artışın yanı sıra kira ve vergi yükünün altında ezilirken, müşteri sayısındaki ciddi düşüş de işleri çıkmaza sürüklüyor. 25 yıllık işletmeci Ali Toprak’a göre, bugün 130 liraya satılan tantuni bile maliyetleri karşılamaya yetmiyor; birçok esnaf ya küçülüyor ya da kepenk kapatıyor.
Mersin’in Akdeniz ilçesinde 25 yıldır tantuni işletmeciliği yapan Ali Toprak, son dönemde yaşanan ekonomik sıkıntıların sektörü derinden etkilediğini söyledi. Toprak, hem et hem de tavuk fiyatlarındaki artışın yanı sıra lavaş maliyetlerinin de ciddi şekilde yükseldiğini belirterek, “Bu fiyatlarla ayakta kalmak neredeyse imkansız” dedi.
Geçmiş yıllarla bugünü karşılaştıran Toprak, “5 yıl önce tantuniyi 10 liraya satıyorduk, bugün 130 liraya veriyoruz. Ama bu fiyat bile maliyetleri karşılamaya yetmiyor Bu durumdan herkes etkileniyor ister personelimiz olsun ister ustalarımız. 5 yıl önce tantuniyi 10 liraya veriyorduk, şimdi 130 liraya veriyoruz. 130 liraya bile bizi kurtarmıyor. Eleman sayısını azalttık. Stajyerler işe alıyoruz. Bunlar elbette piyasayı etkiliyor. İş ortaklarımızın çoğu kira yüzünden kapandı.” dedi.
Kira ve vergi yükü esnafı zorluyor
Kira fiyatlarının her yıl yüzde 50-60 oranında arttığını, vergi yükünün de ciddi şekilde yükseldiğini söyleyen Toprak, “Kira fiyatlarımız her yıl yüzde 50 artıyor. Başka bir deyişle, enflasyon ne olursa olsun, kiralar yüzde 50-60 oranında artıyor. Birçok esnafta durum aynı ya personel sayısını azaltıyorlar ya da kapatıyorlar. Yani işler iyi gitmiyor. Hiçbir yerden iyi bir destek almıyoruz. Zaten en büyük şikayetimiz de bu. Esnaf odaları destekçimiz değil. Hükümetten bu işlerle ilgilenmesini istiyoruz. Binlerce mezun işsiz ortalıkta dolaşırken, özel kişilere oda verdiler. Vatandaşlara hiçbir fayda sağlamadan oturdukları yerden maaş alıyorlar. Bu yüzden biz de buna karşıyız. Müşterilerimiz de bu durumda. Biliyorsun, burada eskiden bir adalet sarayı vardı. Hepsi gitti. İstasyon kapandı. İşimizin yüzde 50'si gitti. Artan maliyetler karşısında müşteride azalınca kazanamıyoruz” diye konuştu.
“Müşteri de esnaf da mutsuz”
Ekonomik şartların yalnızca esnafı değil vatandaşları da etkilediğini vurgulayan Toprak, “Bir hafta boyunca aynı fiyata tavuk ve et alamayız. Kontrolümüz ya da bakanımız yok. Muz Cumhuriyeti gibi bir ülkede yaşıyoruz. Eskiden insanlar gelip 3-4 Tantuni yiyebiliyordu. Şimdi ise bir tane yiyorlar. Doymasalar bile bir tane yiyorlar. Çünkü o, bunlardan 2-3 tanesini yediğinde 700-800 lira ödeyecek. Belki de günlük kazancı o kadar değil nasıl ödesin” diyerek ciroların giderek düştüğünü, birçok işletmenin ya küçülmeye gittiğini ya da kepenk kapattığını söyledi.
“25 yıllık emeği bırakmak istemiyoruz”
Tüm zorluklara rağmen işletmesini kapatmayı düşünmediğini belirten Toprak, “25 yıldır buradayım, burayı kapatmak gurur meselesi. Eş dost geliyor, işte. Burada olduğumuzu bilen müdavin müşterilerimiz. Onların hatırına bile olsa kapatmayı düşünmüyorum. Ne olursa olsun ayakta kalmaya çalışacağız” dedi.
