Yüzyıllardır el yazması eserlerin sayfalarını süsleyen tezhip sanatı, geleneksel motifleri ve altın işlemeleriyle günümüzde de varlığını sürdürüyor. Usta-çırak ilişkisiyle nesilden nesile aktarılan sanat, bugün yalnızca hat ve minyatür eserlerinde değil, bağımsız sanat çalışmaları ve sergiler aracılığıyla da sanatseverlerle buluşuyor.
Tezhip sanatı hakkında bilgi veren eğitmen Yasemin Tay, sanatın günümüzdeki yerini, yapım aşamalarını ve kullanılan renklerin taşıdığı özel anlamları anlattı.
“Tezhip, sabrın ve zarafetin buluştuğu bir dünya”
Tezhip sanatının ne olduğunu ve ne anlama geldiğini, hayatındaki yerinin nasıl olduğunu değerlendiren Tay, “Tezhip benim için sadece kâğıdı motiflerle süslemek değil; sabrın, emeğin ve zarafetin buluştuğu bir dünya. Her motifte kendimden bir iz bırakıyor, çalışırken günlük hayatın telaşından uzaklaşıyorum. Benim için tezhip, geçmişten gelen bir mirası yaşatırken kendi ruhumu da sanatla anlatabilmek demek” dedi.
Tezhip öğrenmek isteyenlerde sabır öne çıkıyor
Tezhip öğrenmek isteyen bir öğrencinin hangi özelliklere ve becerilere sahip olması gerektiğinin altını çizen Tay, “Tezhip öğrenmek isteyen bir öğrencinin öncelikle sabırlı olması gerektiğine inanıyorum. Çünkü tezhip, aceleyi sevmeyen bir sanat. Küçük bir motifi defalarca çizmek, bazen saatlerce tek bir detay üzerinde çalışmak gerekiyor. Bunun yanında dikkat, el becerisi ve öğrenmeye açık olmak önemli; ama bence en önemlisi sabır. Sabır varsa zamanla el de gelişiyor, göz de güzeli görmeyi öğreniyor.” İfadelerini kullandı.
Motifler ve renkler kendi dilini taşıyor
Tezhip sanatında kullanılan motiflerin ve renklerin özel anlamları hakkında detaylı bilgi veren Tay, tezhipte kullanılan her motifin ve rengin kendine özgü bir dili olduğunu ifade etti. Sözlerine devam eden Tay, “Motifler sadece estetik unsurlar değil, yüzyıllardan süzülüp gelen bir kültürün izlerini taşıyor. Altın ise benim için ışığı, zarafeti ve değeri temsil ediyor. Renkleri seçerken de eserin ruhuna göre hareket ediyorum; Benim için önemli olan, geleneksel anlamları korurken esere kendi yorumumu ve ruhumu da katabilmek” diye konuştu.
Kadim sanat gençlerle geleceğe taşınmalı
Geleneksel tezhip sanatının günümüzde yaşatmak ve gelecek nesillere aktarmak için neler yapılması gerektiğinin altını çizen Tay, “Geleneksel tezhibi yaşatmanın en güzel yolu, onu sadece geçmişin bir mirası olarak görmeyip gençlerle buluşturmak. Özellikle çocuklara ve gençlere bu sanatın sabrını, hikayesini ve estetik değerini anlatmalıyız. Ben de öğrencilerime sadece tezhip yapmayı değil, bu kadim sanatın ruhunu tanımayı ve geleceğe taşımayı öğretmeye çalışıyorum” şeklinde konuştu.
“Tezhipte güzellik, acele etmekten değil, sabırla işlemekten doğuyor”
Tay, tezhip sanatını öğrenmek isteyenlere şu tavsiyelerde bulundu: “Tezhip öğrenmek isteyenlere en büyük tavsiyem; sabırlı olmaları ve pes etmemeleri. Bu sanat emek ve zaman istiyor. Önce doğru bir eğitimle temeli sağlam kurup, bol bol çalışmalı ve en önemlisi kendi üsluplarını zamanla bulmalılar. Tezhipte güzellik, acele etmekten değil, sabırla işlemekten doğuyor.”
