Ziraat Mühendisi ve Dış Ticaret Uzmanı Mustafa Sever, erkenci sofralık kayısı sezonu yaklaşırken üreticilerin alacaklarının güvence altına alınması gerektiğine dikkat çekti. Sever, sosyal medya üzerinden yaptığı değerlendirmede özellikle toptancı hallerinde uygulanan teminat sisteminin üreticilerin haklarının korunması açısından kritik bir rol oynadığını vurguladı. 2024 yılında Akdeniz İhracatçı Birlikleri koordinasyonunda düzenlenen Erkenci Sofralık Kayısı İhracatına Yönelik Değerlendirme Toplantısı’nı hatırlatan Sever, o toplantıda Ticaret Bakan Yardımcısı tarafından açıklanan mevzuat hükümlerinin üreticiler açısından önemli bir güvence oluşturduğunu belirtti. Yeni sezon öncesinde yerel yönetimlerin ve hal müdürlüklerinin gerekli tedbirleri almasının büyük önem taşıdığını ifade eden Sever, üreticilerin mağduriyet yaşamaması gerektiğinin altını çizdi.
5957 sayılı Sebze ve Meyve Ticareti Kanunu’nun 12’nci maddesine dikkat çeken Sever, toptancı hallerinde faaliyet gösterenlerden ticari güveni sağlamak amacıyla teminat alındığını hatırlattı. Söz konusu düzenlemeye göre; komisyoncu, tüccar ve hal içinde faaliyet gösteren işletmelerden nakit para, banka teminat mektubu, devlet tahvili, Hazine bonosu, hisse senedi, gayrimenkul rehni ya da sigorta teminatı gibi nakde çevrilebilir değerler teminat olarak kabul ediliyor. Bu sistem sayesinde hem üreticilerin haklarının korunması hem de ticari ilişkilerde güven ortamının sağlanması amaçlanıyor. Sever’e göre bu uygulama özellikle üreticinin ürününü teslim ettikten sonra yaşayabileceği ödeme sorunlarının önüne geçilmesi açısından kritik bir mekanizma oluşturuyor.
Teminat sistemi yalnızca formal bir uygulama değil, aynı zamanda üreticiyi doğrudan koruyan bir güvence aracı olarak işliyor. Mevzuata göre; teslim alınan ürünlerin doğal özelliklerine uygun şekilde korunmaması, hijyen şartlarına uyulmaması, satılan ürünlerin bozuk ya da sağlıksız olması nedeniyle oluşan zararlar, üreticiye süresi içinde ödenmeyen ürün bedelleri, halde faaliyet gösteren işletmelerden alınan teminatlardan karşılanabiliyor. Bu tür durumlarda üreticilerin başvurusu üzerine hal hakem heyeti ya da mahkeme kararıyla teminatlardan kesinti yapılarak ödeme gerçekleştirilebiliyor. Böylece üretici ile tüccar veya komisyoncu arasındaki ticari anlaşmazlıkların çözümünde hukuki bir güvence mekanizması devreye giriyor.
Mustafa Sever, Sebze ve Meyve Ticareti ve Toptancı Halleri Hakkında Yönetmeliğin 31’inci maddesine de dikkat çekti. Buna göre toptancı hallerinde faaliyet gösterenlerden alınacak teminat tutarının her yıl ocak ayında belediye meclisleri tarafından belirlendiğini hatırlattı. Yönetmeliğe göre; kiracılar için teminat miktarı işyerinin bir yıllık kira bedelinden az olamıyor. Malikler için ise aynı halde kiralama yoluyla işletilen emsal işyerinin bir yıllık kira bedeli esas alınıyor. Sever, bu çerçevede yeni sezon başlamadan önce Büyükşehir Belediyesi ve Hal Müdürlüğü başta olmak üzere ilgili kurumların gerekli denetimleri yapmasının büyük önem taşıdığını belirtti. Üreticilerin tarladan sofraya izlenebilirlik kapsamında üretim yapmak için ciddi emek verdiğini ifade eden Sever, bu emeğin karşılığının güvence altına alınması gerektiğini söyledi.
