Moğolistan’da konar-göçer yaşamın kültürel özelliklerini ortaya çıkarmak amacıyla yürütülen ‘Atlılar Kültürü’ projesinin 2026 yılı kazı çalışmaları tamamlandı. Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı’nın (TİKA) desteğiyle, İstanbul Aydın Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi ve Moğolistan Devlet Üniversitesi iş birliğinde gerçekleştirilen çalışmalarda Henti vilayetindeki Yazaruul ve Bulgan Uul çevresinde 6 kurgan incelendi.
Kazılarda dönemin günlük ve askeri yaşamına ilişkin bilgi sağlayan ok uçları ve sadak parçalarının yanı sıra at kalıntıları ile çeşitli maddi kültür buluntularına ulaşıldı.
6 kurganın kazısı tamamlandı
İstanbul Aydın Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölüm Başkanı Prof. Dr. Elvin Yıldırım, 2024 yılından bu yana Moğolistan’ın farklı bölgelerinde ‘Atlılar Kültürü’ projesi kapsamında çalışmalar yürüttüklerini söyledi.
Projenin konar-göçer yaşamın kültürel unsurlarını ortaya çıkarmayı amaçladığını belirten Yıldırım, 2026 yılı çalışmalarının TİKA desteğiyle Henti vilayetinde ve Moğolistan Devlet Üniversitesi iş birliğinde gerçekleştirildiğini ifade etti.
Yıldırım, bu yıl iki farklı noktada toplam 6 kurganın kazısını tamamladıklarını belirterek, “Her iki noktada da kazdığımız mezarlardan, konar-göçer yaşamı anlamamızı sağlayan; insanların öldükten sonraki hayata ya da günlük yaşamlarına dair ne gibi işlerle, ne gibi meşgalelerle uğraştıklarını anlamamızı sağlayan çeşitli bulgular elde ettik.” dedi.
Ok ucu ve sadak parçaları bulundu
Kurganlarda bulunan ok ucu ve sadak parçalarının, mezarlarda bulunan kişilerin günlük yaşamları ve askeri faaliyetleri hakkında bilgi verdiğini belirten Yıldırım, buluntuların mezarlardaki kişilerin askeri bir pozisyonda bulunmuş olabileceğini gösterdiğini söyledi.
Kazılarda atlı mezar sunumlarının yapıldığı mezarlara da rastladıklarını aktaran Yıldırım, bütün halde bırakılmış bir atın, gen parçalarıyla birlikte gömüldüğünü belirtti.
Yıldırım, bu buluntunun atın yalnızca kurban olarak bırakılmadığını, ölen kişiye ölümden sonraki yolculuğunda eşlik etmesi amacıyla gömülmüş olabileceğini değerlendirmelerine yardımcı olduğunu ifade etti.
Tunç çağından erken orta çağa uzanan dönem
Henti ve Arhangay bölgelerinde 2024 yılından itibaren sürdürülen çalışmaların Tunç Çağı’ndan Erken Orta Çağ’a kadar uzanan farklı dönemlere ilişkin bulgular sunduğunu belirten Yıldırım, kazıların geniş bozkır coğrafyasındaki konar-göçer atlı yaşamın anlaşılmasına katkı sağladığını söyledi.
Yıldırım, Moğolistan coğrafyasında Hun arkeolojisi üzerine çalışan Türk tarihçiler tarafından yürütülen projenin ve TİKA’nın desteğinin önemli olduğunu ifade etti.
Buluntuların analizleri Türkiye’de sürüyor
Kazılarda elde edilen buluntuların analiz çalışmalarının Türkiye’de sürdüğünü belirten Yıldırım, 2024 yılından itibaren elde edilen sonuçların ‘Atlılar Kültürü’ kitabında yayımlandığını söyledi.
Yıldırım, 2026 yaz sezonunda Henti bölgesindeki 6 kurgandan elde edilen buluntuların yayın çalışmalarının 2027 yılında tamamlanmasının planlandığını belirtti.
İnsan ve hayvan kemikleri ile demirden elde edilen sunu kapları, kazan ve çömlek gibi maddi kültür unsurlarının radyokarbon analizlerinin de sürdüğünü kaydeden Yıldırım, çalışmaların üniversiteler ve TİKA’nın desteğiyle devam edeceğini ifade etti.
