Yaz mevsiminin en yoğun kış hazırlıklarından biri olan salça mesaisi Mersin’de başladı. Ağustos ayıyla birlikte salça yapım dönemine girilmesiyle ev ekonomisini düşünen vatandaşlar, hazır ürün yerine kendi salçasını üretmeyi tercih ediyor. Hazır salçanın kilogram fiyatının yaklaşık 500 TL’ye ulaşması, içerik güvenilirliğine yönelik kaygılar ve doğal ürün tüketme isteği, ev yapımı salçaya olan ilgiyi yeniden artırdı.
Tarladan alınca maliyet yarı yarıya düşüyor
Kırmızı biber üreticileri, tarlada kilogram fiyatının 20 TL seviyesinde olduğunu, aynı ürünün semt pazarlarında ise 40-45 TL’ye kadar yükseldiğini belirtiyor. Bu nedenle salça yapan birçok aile, salçalık biberi doğrudan üreticinin tarlasından temin ederek maliyetini önemli ölçüde düşürüyor.
Üreticiler, özellikle toplu alımlarda tüketicilerin tarlaya yöneldiğini ifade ederek, aradaki fiyat farkının salça maliyetine de doğrudan yansıdığını dile getiriyor.
100 kilogram biberden sadece 16-17 kilogram salça çıkıyor
Ev yapımı salçanın en zahmetli kısmını üretim süreci oluşturuyor. Önce tek tek ayıklanan ve yıkanan kırmızı biberler çekiliyor, ardından saatlerce kaynatılıyor. Kaynatılan biberler süzülerek suyundan ayrılıyor, kaya tuzu ilave edilen karışım yeniden koyulaşıncaya kadar pişiriliyor. Son aşamada ise güneşte kurutularak kıvamını alan salça, cam kavanozlara doldurularak kış boyunca tüketilmek üzere muhafaza ediliyor.
Tüm bu işlemler sonunda yaklaşık 100 kilogram salçalık biberden yalnızca 16-17 kilogram salça elde ediliyor. Bu nedenle vatandaşlar, ev yapımı salçanın zahmetli olmasına rağmen hem daha ekonomik hem de daha doğal olduğunu dile getiriyor.
“İçinde ne olduğunu bilmiyorum”
Ev hanımı Şerife Özyılmaz, hazır salçaya güvenmediğini belirterek şunları söyledi, “Hazır salçanın içinde ne olduğunu bilmiyorum. Hem çok pahalı hem de güven vermiyor. Bu yüzden her yıl kendi salçamı yapıyorum. Tarladan biber alınca daha uygun oluyor. Yorucu ama en azından ne yedirdiğimizi biliyoruz.”
Peki ne kadara mal oluyor?
Öte yandan evde salça yapmak yalnızca doğal ürün tüketme isteğinden değil, ekonomik nedenlerden dolayı da tercih ediliyor. Tarladan kilogramı 20 TL’den alınan 100 kilogram salçalık biber için yaklaşık 2 bin TL ödeniyor. Tuz, su ve diğer yardımcı malzemeler de eklendiğinde toplam maliyet yaklaşık 2 bin 500 TL’yi buluyor. 100 kilogram biberden ortalama 16-17 kilogram salça elde edildiği düşünüldüğünde, ev yapımı salçanın kilogram maliyeti yaklaşık 150 TL seviyesinde kalıyor. Marketlerde katkısız olduğu belirtilen hazır salçanın kilogram fiyatının ise 500 TL’ye kadar çıkması, ev yapımı salçayı kilogram başına yaklaşık 350 TL daha ekonomik hale getiriyor. Böylece vatandaşlar, salçalarını evde hazırlayarak hazır ürüne kıyasla yaklaşık yüzde 70 daha düşük maliyetle doğal ve katkısız salça tüketebiliyor.
Salça yapılırken nelere dikkat edilmeli?
Mersin Gıda Mühendisleri Odası Başkanı Yusuf Değirmenci, ev yapımı salçanın doğru koşullarda hazırlandığında güvenle tüketilebileceğini belirterek hijyen kurallarının ihmal edilmemesi gerektiğini söyledi.
Değirmenci, “Salça yapımında kullanılacak biberlerin taze ve sağlam olması, bol suyla iyice yıkanması büyük önem taşıyor. Üretimde kullanılan bıçak, doğrama ekipmanları, çekme makinesi, kazan, karıştırma aparatları ve kavanozların eksiksiz şekilde temizlenmesi, mümkünse sıcak suyla hijyeninin sağlanması gerekiyor. Salça yeterince kaynatılmalı, uygun miktarda tuz ilave edilmeli ve sıcak halde steril cam kavanozlara doldurularak yeni kapakla sıkıca kapatılmalıdır. Ellerin temizliği ve üretim sırasında genel hijyen kurallarına uyulması da ürünün güvenli şekilde saklanması açısından kritik önem taşıyor.” dedi.
Bir dönem yerini hazır ürünlere bırakmaya başlayan ev yapımı salça geleneği, son yıllarda artan gıda fiyatları ve doğal beslenmeye yönelik ilginin etkisiyle yeniden canlandı. Mersin’de birçok aile, birkaç gün süren zahmetli hazırlığın ardından yıl boyunca kullanacağı salçayı imece usulü hazırlayarak hem aile bütçesine katkı sunuyor hem de katkısız ve doğal ürün tüketme imkanı buluyor.
