Dünya Kuşları Koruma Kurumu (BirdLife International), dört yılda bir hazırlanan “Dünya Kuşlarının Durumu” raporunun yeni sayısını yayımladı. İlk kez tamamen göçmen kuşlara ve bu türlerin kullandığı göç yollarına odaklanan raporda, dünya genelindeki göçmen kuşların karşı karşıya olduğu tehditler ele alındı.
Rapora göre dünyada 1843 göçmen kuş türü bulunuyor. Kara ve su kuşları için 4, deniz kuşları için ise 6 büyük göç yolu sistemi belirlenirken, bu rotaların kıtalar ve okyanuslar boyunca uzanarak çok sayıda ülkeyi birbirine bağladığı belirtildi.
Her iki göçmen kuştan biri azalıyor
Raporda, göçmen kuş türlerinin yüzde 45’inin popülasyonunun azaldığı kaydedildi. Denizel yaşam alanları, ormanlar ve kıyı sulak alanlarını kullanan türlerin durumunun özellikle kötü olduğu belirtilirken, göçmen kıyı kuşlarının yüzde 54’ünün popülasyonunda düşüş yaşandığı bildirildi.
Göçmen kuşların yüzde 11’inin, yani yaklaşık her 9 türden birinin nesli tükenme tehdidi altında olduğu aktarıldı. Deniz göç yollarını kullanan deniz kuşlarında ise bu oran yüzde 42 olarak açıklandı.
7 tür yok oldu veya yok olmuş olabilir
Son 150 yılda 7 göçmen kuş türünün neslinin tükendiğinin doğrulandığı veya tükenmiş olabileceği belirtildi. Bu türlerden 3'ünün neslinin tükendiği kesinleşirken, 4'ü “Kritik Tehlikede-Muhtemelen Tükenmiş” kategorisinde değerlendiriliyor.
Nesli tükenen veya tükenmiş olabileceği belirtilen 7 türden 6'sının Amerika kıtalarında yaşadığı kaydedildi. Bu türler arasında, 2025 yılında küresel ölçekte neslinin tükendiği kesinleşen ince gagalı kervançulluğu da bulunuyor.
İnsan faaliyetleri başlıca tehdit
Raporda göçmen kuşların karşı karşıya olduğu tehditlerin büyük bölümünün insan faaliyetleriyle bağlantılı olduğu belirtildi. İstilacı yabancı türler ve hastalıklar, tarım, iklim değişikliği, avcılık ve yakalama, kirlilik, kentleşme, insan kaynaklı rahatsızlıklar, balıkçılık, enerji altyapısı ve ağaç kesimi başlıca tehditler arasında sıralandı.
Göçmen kuşların göç yolları boyunca birden fazla tehditle karşı karşıya kaldığı ve bu durumun göç sırasında biriken etkiler nedeniyle ölüm oranlarını artırabildiği ifade edildi.
Koruma çalışmaları sürüyor
BirdLife International’ın 120 ortağının göçmen kuşların korunması için çalışmalar yürüttüğü belirtildi. Kritik alanların korunması, yaşam alanlarının yeniden oluşturulması, istilacı türlerle mücadele, sürdürülebilir tarım ve ormancılık, yasa dışı avcılığın önlenmesi ve deniz kuşlarının balıkçılık faaliyetlerinde istem dışı yakalanmasının azaltılması önerilen başlıca koruma önlemleri arasında yer aldı.
Raporda ayrıca göçmen kuşların genel yok olma riskinin arttığı, gerçek anlamda durumunun kötüleşmesi nedeniyle 102 türün daha yüksek yok olma riski kategorisine geçtiği, 34 türün ise durumundaki iyileşme nedeniyle daha düşük risk kategorisine alındığı belirtildi.
