Düne kadar hemen her mahallenin köşesinde bir bakkal vardı. Mahallede kimin neye ihtiyacı olduğunu bilen o küçük dükkanlar, yalnızca alışveriş yapılan yerler değildi. Bakkal, mahallenin komşusu, kimi zaman emanetçisi, kimi zaman da zor gününde müşterisini idare eden esnafıydı. Güvene, dayanışmaya ve komşuluk ilişkilerine dayanan bu anlayış, Ahilik kültürünün temel değerlerini mahalle yaşamında da yaşattı.
Ancak mahalle kültürünün bu simge noktaları bugün ekonomik koşulların da etkisiyle eski gücünü korumakta zorlanıyor. Mersin Bakkallar ve Bayiler Esnaf Odası Başkanı Vedat Tatlı, kentte sektörün sayısal olarak büyümediğini söyleyerek, “Bakkal sayısı diğer sektörlerinde olduğu gibi giderek artmıyor. Bunun nedenleri arasında kira bedelleri, elektrik giderleri ve zincir marketlerle yaşanan rekabet var” sözleriyle bakkal esnafının eskisi kadar tercih edilen bir sektör olmadığını vurguladı.
Artan maliyetler karşısında mahalle esnafının ayakta kalabilmesi için yerel ölçekte uygulanan sosyal destek modellerinin bakkallar açısından önem taşıdığını belirten Tatlı, bu kapsamda Mersin Büyükşehir Belediyesi’nin ihtiyaç sahiplerine yönelik desteklerinde yerel bakkalları da sisteme dahil eden Halk Kart uygulamasına değindi.
Tatlı, “Vahap Seçer Başkanımız, Ahilik kültürünün temelindeki dayanışma anlayışını yaşatan Halk Kart uygulamasıyla hem mahalle esnafına hem de maddi imkanları kısıtlı, dar gelirli vatandaşlara can suyu oldu. Aynı zamanda bu uygulama, giderek unutulan dayanışma kültürünün yeniden yaşatılmasına katkı sağladı. Böyle bir dönemde, insanların birbirine selam vermeyi dahi unuttuğu bir ortamda esnafla vatandaş arasında yeniden dayanışma kurulmasına vesile oldu” dedi.
Mahalle esnafı ile dar gelirli vatandaş arasındaki dayanışmayı güçlendiren bu tür uygulamaların önemine dikkat çeken Tatlı, oda olarak da kendi sosyal dayanışma projeleri “Bakkal Kart” için hazırlıklarını sürdürdüklerini açıkladı. Özellikle Ramazan ayında yapılan gıda yardımlarının yerel esnaf üzerinden ihtiyaç sahiplerine ulaştırılmasını hedefleyen proje kapsamında, vatandaşların kart aracılığıyla oda üyesi bakkallardan alışveriş yapabilmesi planlanıyor.
Tatlı, projenin 2027 yılının başında tanıtılarak hayata geçirilmesinin planlandığını belirterek, “İnsanlar Ramazan ayında yardım yapmak istediklerinde genellikle gıda kolisi hazırlıyor ya da zincir marketlerden hediye çeki alıyor. Biz bunun yerine Bakkal Kart ile ihtiyaç sahiplerinin mahalle bakkalından alışveriş yapmasını istiyoruz. Böylece hem ihtiyaç sahibi vatandaş desteklenecek hem de destek doğrudan yerel esnafa ulaşacak” dedi.
Bakkal esnafı perakende yasası bekliyor
Projenin ardından sektörün temel taleplerine değinen Tatlı, özellikle zincir marketlerle küçük esnaf arasındaki rekabet koşullarının yeniden düzenlenmesi gerektiğini söyledi. Bakkal esnafının eşit şartlarda faaliyet gösterebilmesi için perakende yasasının çıkarılmasını talep eden Tatlı, fiyatlandırma konusunda da düzenleme yapılması gerektiğini belirtti.
Tatlı, “Biz perakende yasasının çıkmasını istiyoruz. Fiyatların her yerde aynı olması, zincir marketlerde de bakkallarda da ürünlerin aynı fiyata satılması gerekiyor. Biz herkesin aynı şartlarda ve aynı imkanlarla çalışmasını, esnafın da evine ekmek götürebilmesini istiyoruz” diyerek sözlerini tamamladı.
