Mersin’in Anamur ilçesine bağlı Güngören Mahallesi’nde (eski adıyla Teniste) yaşayan emekli din görevlisi Hasan Püryan, babasından kalan asırlık su değirmenini ayakta tutarak örnek bir vefa ve kültürel miras mücadelesi veriyor.
Yıllarca mihrapta görev yapan Püryan, emeklilik sonrası sakin bir hayatı tercih etmek yerine çocukluğunun geçtiği tarihi değirmenin başına geçerek, Anadolu’nun üretim kültürünü ve ecdat emanetini yaşatmayı sürdürüyor.
Doğal su gücüyle çalışan taş değirmen; sadece buğday öğüten bir yapı değil, aynı zamanda geçmişin emeğini, dayanışmasını ve helal kazanç anlayışını bugüne taşıyan yaşayan bir kültür mirası olarak dikkat çekiyor.
Mihraptan Değirmene Uzanan Ömürlük Hizmet
1964 yılında Güngören Mahallesi’nde dünyaya gelen Hasan Püryan, Anamur İmam Hatip Lisesi’nin ilk mezunları arasında yer aldı. Meslek hayatına Kastamonu’da başlayan Püryan, uzun yıllar Diyanet İşleri Başkanlığı bünyesinde din görevlisi olarak hizmet verdi.
Görev yıllarının ardından yeniden doğup büyüdüğü topraklara dönen Püryan, çocukluk yıllarında babasının yanında öğrendiği değirmencilik kültürünü yaşatmaya karar verdi.
Henüz küçük yaşlarda değirmen taşlarının dönüşünü izleyerek büyüdüğünü ifade eden Püryan, yıllarca babasına yardım ettiğini, zamanla bu işi tüm incelikleriyle öğrendiğini söyledi.
Modern sistemlerin yaygınlaşmasına rağmen geleneksel yöntemi terk etmeyen Püryan, suyla çalışan tarihi düzeni yeniden işler hale getirerek geçmişin üretim anlayışını korumaya devam ediyor.
“Kazancı Az Ama Manevi Değeri Çok Büyük”
Tarihi değirmeni ticari kazanç amacıyla işletmediğini belirten Hasan Püryan, babasının kendisine bıraktığı vasiyeti şu sözlerle anlattı:
“Babam bana, ‘Ben nasıl yaptıysam sen de devam ettir’ diye vasiyet etti. Bu değirmeni satın almak isteyenler oldu ama satmadım. Elektrikli sisteme dönüştürmeyi düşündüm fakat sonra vazgeçtim. Çünkü bu yapı sadece bir değirmen değil, geçmişten kalan bir emanet. Rabbim sağlık verdikçe çalıştırmaya devam edeceğim. Kazancı çok değil ama bu kültürün yaşaması gerekiyor.”
Püryan, özellikle yağışlı dönemlerde su seviyesinin yükselmesiyle değirmenin yeniden aktif hale geldiğini belirterek, çevre mahallelerden gelen vatandaşların doğal yöntemlerle öğütülen una yoğun ilgi gösterdiğini ifade etti.
Anadolu’nun Üretim Kültürü Hâlâ Ayakta
Bir dönem kırsal yaşamın merkezlerinden biri olan su değirmenleri, teknolojinin gelişmesiyle birlikte büyük ölçüde kullanım dışı kaldı. Ancak bazı tarihi yapılar, sahip çıkan insanların gayretiyle bugün hâlâ yaşamaya devam ediyor.
Hasan Püryan’ın ayakta tutmaya çalıştığı değirmen de bunlardan biri olarak öne çıkıyor. Taş duvarları, ahşap düzenekleri ve doğal su kanallarıyla dikkat çeken yapı; geçmişte köy yaşamının üretim merkezi olarak önemli görev üstleniyordu.
Suyun gücüyle dönen taşlar yıllarca köylünün emeğine katkı sundu. Değirmen çevresinde oluşan sosyal hayat ise paylaşma, yardımlaşma ve komşuluk kültürünü güçlendirdi.
Bugün ise aynı değirmen, geçmişin sade yaşamını ve üretim anlayışını yeni nesillere aktaran sessiz bir tarih tanığı olarak varlığını sürdürüyor.
“Bu Değerler Gelecek Nesillere Aktarılmalı”
Anamur Müftülüğü İlçe Gençlik Koordinatörü İbrahim Sağır, Yunus Emre Camii İmam Hatibi Kazım Doğan ile Diyanet Haber ve Diyanet TV temsilcisi Ahmet Tokdemir’den oluşan heyet, Güngören Mahallesi’nde Hasan Püryan’ı değirmen başında ziyaret etti.
Heyet, yılın belirli dönemlerinde aktif hale gelen tarihi su değirmeninde incelemelerde bulunarak, bir din görevlisinin emeklilik sonrası kültürel mirasa sahip çıkmasının toplumsal hafıza açısından önemli bir örnek oluşturduğunu ifade etti.
Ziyarette ayrıca; ecdat mirasına sahip çıkmanın, emeğin kıymetini korumanın ve helal kazanç anlayışını yaşatmanın genç nesiller için güçlü bir mesaj taşıdığı vurgulandı.
Kültürel Hafıza Geleceğe Taşınıyor
Bölge halkı, tarihi su değirmenlerinin korunarak kültürel mirasa kazandırılması gerektiğini belirtiyor. Özellikle kırsal turizm ve yerel tarih açısından bu yapıların önemli değer taşıdığı ifade ediliyor.
Doğayla iç içe bulunan değirmenler; geçmişteki üretim anlayışını, paylaşma kültürünü ve Anadolu insanının emeğe verdiği değeri bugüne taşıyan önemli yapılar arasında gösteriliyor.
Kimi zaman suyun sesiyle, kimi zaman dönen taşların ritmiyle hayat bulan tarihi değirmen, geçmişten geleceğe uzanan sessiz ama güçlü bir hikâyeyi anlatmaya devam ediyor.
