Mersin’in Toroslar ilçesine bağlı Arslanköy’de tarımsal üretim yapan çiftçiler, artan maliyetler ve ürünlerini değerinde pazarlayamama sorunu nedeniyle zor bir sezon geçiriyor. Kiraz üreticileri, kilogram başına hasat işçiliğinin dahi yüksek rakamlara ulaştığını belirtirken, şeftali ve erikte üretici fiyatlarının maliyetleri karşılamadığını ifade ediyor. Limon üreticileri ise depolama ve işçilik giderleri eklendiğinde ürünün girdi maliyetinin daha da yükseldiğine dikkat çekiyor.
Kiraz üreticisi: “Pazarı kendimiz buluyoruz”
Arslanköy’de 12 dönüm alanda kiraz üretimi yapan Kerim Dönertaş, bu sezon ürünün pazarlanmasında ciddi sorun yaşadıklarını söyledi. Kaliteli üretim yaptıklarını ancak ürünlerini satabilmek için alıcıyı kendilerinin bulmak zorunda kaldığını belirten Dönertaş, ihracat kanalının da üreticiyi rahatlatacak düzeyde olmadığını ifade etti. Kirazın bu sezon kilogramının ortalama 60-65 liradan satıldığını aktaran Dönertaş, bu fiyatın üretim giderlerini karşılamadığını belirtti. Hasat işçiliğinin kilogram başına yaklaşık 45 liraya ulaştığını kaydeden Dönertaş, ilaç, gübre, mazot, sulama ve diğer bakım giderleri eklendiğinde üreticinin elinde yeterli gelir kalmadığını söyledi.
Dönertaş, üreticinin karşılaştığı pazarlama sorununu, “Kaliteli kiraz üretiyoruz ama pazarlamakta zorlanıyoruz. Pazarı kendimiz buluyoruz” sözleriyle dile getirdi.
Tarladan çıkan ürün ile tüketiciye ulaşan fiyat arasındaki farkın da üreticinin aleyhine olduğunu belirten Dönertaş, kirazın üreticiden yaklaşık 65 liraya alınmasına karşın piyasada 200-250 liraya kadar çıkabildiğini ifade ederek, “Bahçeden düşük fiyata alıyorlar, markette ise sattıkları fiyat belli. Arada uçurum var, biz kazanmıyoruz” dedi.
Şeftali ve erikte fiyat maliyeti karşılamıyor
Bölgede kirazın yanı sıra şeftali, siyah ve mürdüm eriği üretimi de yapan çiftçiler, bu ürünlerde de benzer bir tabloyla karşı karşıya.
Şeftali hasadının başladığını belirten üreticiler, ürünün kilogramının yaklaşık 10 liradan alıcı bulduğunu, bu fiyatın üretim maliyetini karşılamadığını söyledi. Çiftçiler, hasat işçiliği başta olmak üzere ilaçlama, gübreleme ve diğer bakım giderlerinin ürün fiyatlarının üzerinde büyük bir yük oluşturduğunu belirterek, “10 lira çok düşük bir rakam. Biz girdi maliyetlerimizi dahi karşılayamıyoruz, üzerimize sürekli üretimdeki borç yükü kalıyor. Bu fiyatla kazanmak mümkün değil” ifadelerini kullandı.
Akdeniz meyve sineğiyle mücadele maliyeti artırıyor
Arslanköy’de üreticilerin karşı karşıya kaldığı sorunlardan bir diğeri ise Akdeniz meyve sineği. Özellikle şeftali ve kiraz üretiminde zararlı nedeniyle kayıplar yaşandığı belirtiliyor. Üreticilerden Nafi Uygun, Akdeniz meyve sineğiyle mücadelede en kaliteli pahalı ilaçları kullandıklarını ancak buna rağmen zararlının önüne geçemediklerini belirtti. Uygun, “En kaliteli ilacı kullanıyoruz, pestisit kalmasın diye 7-8 kez ilaçlama yaptık, yine de başarılı olamadık. Buna çözüm bulunmalı” dedi.
“350 bin lira zirai ilaç borcum var”
Artan üretim maliyetlerinden dolayı ilaç borcunun 350 bin liraya ulaştığını belirten Uygun, ödemeleri karşılamakta zorlandığını söyleyerek, “Şu an benim 350 bin lira zirai ilaç borcum var. Altını çiziyorum, sadece zirai ilaç borcum bu, diğer gider kalemlerinin dışında sadece zirai ilaç borcum bu kadar. Kış döneminde de borcumu kapatmak için başkalarına yevmiyeye gidiyorum ben yoruluyorum 60 yaşındayım” dedi.
Uygun, özellikle ilaç, gübre, işçilik, mazot ve diğer girdi maliyetlerinin üreticinin kazancını erittiğini ifade ederek; kendi üretim maliyetleri üzerinden yaptığı değerlendirmede, sezon boyunca yaklaşık 1,5-2 milyon lira seviyesinde harcama yaptıklarını, elde edilen gelirin ise bu tutarı karşılamadığını söyledi.
TARSİM ödemeleri de üreticinin gündeminde
Üreticilerin sorun yaşadığını belirttiği başlıklardan biri de tarım sigortaları oldu. Dolu zararı sonrasında yapılan hasar tespitlerinin üreticinin beklentisini karşılamadığını belirten Uygun, sigorta primlerini ödemekte de zorlandığını söyledi.
Limon üreticisi Selçuk Şahin: Maliyet depolamada da artıyor
Arslanköy’de limon üretimi yapan Selçuk Şahin de ürün fiyatlarının maliyetleri karşılamadığını belirtti. Özellikle Mayer limonunda üreticinin düşük fiyatlarla karşı karşıya kaldığını aktaran Şahin, bu sezon için kilogram başına 6-7 lira seviyelerinde fiyatların konuşulduğunu söyledi. Ürünü soğuk hava depolarında bekleterek daha yüksek fiyattan satmayı amaçladıklarını ancak depolama ve işçilik giderlerinin maliyeti önemli ölçüde artırdığını ifade etti. Şahin, depolama sonrasında ürünün maliyetinin yaklaşık 70 liraya ulaştığını belirterek, piyasada 30-35 lira seviyesinde oluşan fiyatların üreticiyi zarara uğrattığını söyleyerek, “En kötü şartta 100 lira olması lazım ki para kazanalım” dedi.
Şahin, soğuk hava deposu kirasının yanı sıra işçilik giderlerinin de kilogram maliyetine eklendiğini, bunun da üreticinin satış fiyatı üzerindeki baskıyı artırdığını kaydetti.
“Çiftçiliği bırakacağım”
Üretimden elde edilen gelirin giderleri karşılamaması, bazı çiftçileri tarımdan çekilmeyi düşünmeye yöneltiyor. Kiraz üreticisi Kerim Dönertaş, mevcut koşulların devam etmesi halinde üretimi bırakacağını belirterek, “Ben kökten keseceğim, bırakacağım bu işi” dedi. Dönertaş, üretim maliyetleri ile marketteki ürün fiyatları arasındaki makasın giderek açıldığını, bu nedenle çiftçinin gelecek sezon üretim yapıp yapamayacağını sorguladığını ifade etti.
Gençler tarıma yönelmiyor
Çiftçiler, tarımdaki sorunların yalnızca mevcut üreticileri değil, gelecek nesli de etkilediğine dikkat çekiyor. Nafi Uygun, kendi çocuklarının da çiftçiliği sürdürmek istemediğini ifade ederek, “Bana ısrarla söylüyorlar, ‘Çiftçiliği bırak baba’ diyorlar. Biz yapmayız zaten diyorlar” sözleriyle yeni neslin tarımdan kopuşuna dikkati çekti. Uygun, gençlerin tarımda kalabilmesi için daha güçlü teşvik mekanizmalarına ihtiyaç olduğunu vurguladı.
Kışın da tarım işçiliğine gidiyorlar
Arslanköy’de tarımsal üretimin mevsimsel olması nedeniyle çiftçiler, kış aylarında gelir elde edebilmek için farklı işlere yöneliyor. Yaklaşık 65 yaşındaki üreticilerden biri, kış aylarında tarım işçiliği yaptığını belirterek, bunun artık geçimini sürdürebilmek için zorunlu hale geldiğini söyledi.
Pazar ve destek bekliyor
Arslanköy’lü çiftçiler, artan girdi maliyetleri ve düşük üretici fiyatları karşısında ürünlerini değerinde satabilecekleri pazar kanallarının güçlendirilmesini ve özellikle gençleri tarımda tutacak desteklerin artırılmasını istiyor.
