Bankacılık sektöründe kredi ve kredi kartı başvurularına ilişkin değerlendirme süreçlerinde dikkat çeken bir değişim yaşanıyor. Kredi notu yeterli ve gelir seviyesi yüksek olan birçok kişinin başvurusu hesap hareketlerindeki düzensizlikler nedeniyle olumsuz sonuçlanabiliyor.
Son dönemde bankalar klasik finansal göstergelerin yanı sıra müşterilerin para kullanım alışkanlıklarını da mercek altına alarak daha kapsamlı bir risk değerlendirmesi yapıyor.
Bankacılık kaynaklarından edinilen bilgilere göre kredi değerlendirmelerinde davranışsal finans analizi adı verilen yeni bir yöntem yaygın biçimde uygulanıyor. Bu sistemde müşterinin hesabına giren ve çıkan paranın düzeni, sıklığı ve tutarları detaylı şekilde inceleniyor.
Düzenli maaş ödemeleri, sabit harcamalar ve öngörülebilir finansal hareketler olumlu değerlendirilirken ani değişiklikler ve açıklaması olmayan işlemler risk unsuru olarak kabul ediliyor. Bankalar bu analizle yalnızca borcun geri ödenip ödenmeyeceğini değil müşterinin genel finansal disiplinini de ölçmeyi hedefliyor.
Şüpheli İşlem Olarak Değerlendirilen Hesap Hareketleri
Sektör temsilcileri bazı hesap hareketlerinin bankaların iç sistemlerinde doğrudan risk sinyali oluşturduğunu belirtiyor. Açıklama içermeyen ve sık tekrar eden para transferleri kısa süre içinde gerçekleşen yüksek tutarlı giriş ve çıkışlar ile sanal bahis ve oyun platformlarına yönelik ödemeler bu kapsamda öne çıkıyor.
Bu işlemler gelir ile harcama dengesi arasında tutarsızlık yarattığı için müşterinin risk profilini yükseltiyor. Sistem tarafından riskli olarak işaretlenen müşterilerin kredi ve kredi kartı talepleri şube ya da müşteri temsilcisi inisiyatifinden bağımsız şekilde reddedilebiliyor.
Yüksek Gelir Sahipleri de Artık Güvende Değil
Geçmiş yıllarda yüksek gelirli müşterilerin krediye erişimde daha avantajlı konumda olduğu biliniyordu. Ancak bankacılık sektöründe bu anlayış büyük ölçüde değişmiş durumda. Özel bankalarda görev yapan yöneticiler artık gelir seviyesinin tek başına koruyucu bir unsur olmadığını ifade ediyor.
Düzenli olarak bahis sitelerine para çıkışı olan ya da farklı kişilerle açıklamasız para trafiği bulunan müşterilerin gelirleri ne kadar yüksek olursa olsun riskli gruba alınabildiği belirtiliyor.
İç Denetim Sistemleri ve Resmi Veriler Eş Zamanlı Takip Ediliyor
Türkiye’de faaliyet gösteren bankalar kredi değerlendirmelerinde birden fazla veri kaynağını eş zamanlı olarak kullanıyor. Merkez Bankası Risk Merkezi ve Kredi Kayıt Bürosu üzerinden kredi geçmişi ve mevcut borç durumu izlenirken bankaların kendi iç denetim ve uyum birimleri de hesap hareketlerini sürekli olarak takip ediyor.
Şüpheli görülen işlemler ilgili mevzuat kapsamında kayıt altına alınabiliyor ve gerekli durumlarda finansal denetim mekanizmalarına bildirilebiliyor.
