Bir zamanlar hemen her mahallede rastlanan kalaycılar, bugün sayılı ustalarla varlığını sürdürüyor. Teknolojinin gelişmesi, mutfak alışkanlıklarının değişmesi ve bakır kullanımının azalmasıyla birlikte kalaycılık mesleği de yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kaldı. Mersin'in Bozyazı, Anamur, Gülnar ve Tarsus ilçelerinde çalışan son ustalar ise yıllardır sürdürdükleri mesleklerini bırakmamakta kararlı.
"Eskiden Gece Yarısına Kadar Çalışırdık"
Bozyazı'da yaklaşık 35 yıldır kalaycılık yapan 60 yaşındaki Oğuz Soysal, ilçede mesleğini sürdüren son isimlerden biri. Çocuk yaşta başladığı meslekte geçmiş yıllara göre işlerin büyük ölçüde azaldığını belirten Soysal, eskiden yoğun taleplere yetişemediklerini, bugün ise bakır kapların daha çok hatıra ya da süs eşyası olarak kalaylatıldığını söyledi.
Geçimini sağlayabilmek için ek iş yapmak zorunda kaldığını ifade eden Soysal, kalay fiyatlarının son yıllarda ciddi oranda yükseldiğini, buna rağmen kazançlarının aynı ölçüde artmadığını dile getirdi.
Anamur'da Tek Başına Mesleği Yaşatıyor
Anamur'da uzun yıllardır kalaycılık yapan Kerim Gülgör de mesleğin son temsilcileri arasında yer alıyor. Geçmişte köy köy dolaşarak seyyar kalaycılık yaptığını anlatan Gülgör, bugün evinin bahçesinde kurduğu küçük atölyede çalışmayı sürdürüyor.
Vatandaşların artık yeni bakır eşya almak yerine ailelerinden kalan ürünleri kalaylatmayı tercih ettiğini söyleyen Gülgör, özellikle sağlık nedeniyle yeniden bakır kaplara ilginin arttığını ancak bunun mesleği canlandırmaya yetmediğini ifade etti.
Yıllardır çırak yetişmediğini belirten Gülgör, kalaycılık yapan usta sayısının her geçen gün azaldığını, kendisinden sonra bu işi sürdürecek kimsenin görünmediğini söyledi. Üretimde kullanılan kaliteli odun kömürünü bulmanın da giderek zorlaştığını sözlerine ekledi.
"Mesleğimiz de Bizimle Birlikte Bitiyor"
Gülnar'da 55 yılı aşkın süredir kalaycılık yapan 73 yaşındaki Eyüp Kaya ise mesleğin eski günlerinden uzak olduğunu söyledi. Geçmişte yanında birkaç çırak çalıştırdığını anlatan Kaya, bugün ise hem işlerin azaldığını hem de gençlerin mesleğe ilgi göstermediğini belirtti.
Emekli maaşı sayesinde ayakta kaldığını ifade eden Kaya, kalay maliyetlerinin yükselmesi nedeniyle yeni bakır eşya üretiminin de neredeyse durduğunu söyledi. Mesleğin ekonomik açıdan gençler için cazip olmadığını vurgulayan Kaya, bu nedenle çırak bulmanın artık mümkün olmadığını dile getirdi.
Tarsus'ta Son Ustalardan Biri
Yaklaşık yarım asırdır Tarsus'ta kalaycılık yapan Halis Şimşek de mesleğin son temsilcileri arasında bulunuyor. Geçmiş yıllarda yoğun şekilde çalışan ustaların bugün çok azaldığını belirten Şimşek, özellikle toplu yemeklerde kullanılan büyük bakır kazanların hâlâ kalaylandığını söyledi.
Bakır kaplarda pişen yemeklerin lezzetinin farklı olduğunu dile getiren Şimşek, bazı vatandaşların bu nedenle bakır mutfak gereçlerini kullanmaya devam ettiğini ifade etti.
En Büyük Sorun Çırak Yetişmemesi
Mersin'de kalaycılık yapan ustaların ortak sorunu ise çırak yetişmemesi. Mesleğin yeterli gelir sağlamaması nedeniyle gençlerin farklı sektörlere yöneldiğini belirten ustalar, kendilerinden sonra bu işi sürdürecek yeni isimlerin yetişmemesinden endişe duyuyor.
Artan maliyetler, değişen tüketim alışkanlıkları ve teknolojik ürünlerin yaygınlaşması nedeniyle kalaycılık mesleği her geçen yıl biraz daha gerilerken, Mersin'in son ustaları ise yılların emeğini yaşatabilmek için mesleklerini sürdürmeye devam ediyor.
