Gündemde yerini koruyan şiddet olayları durumu sosyal beceri eksikliklerinden, bireysel tercihlere, eğitim sisteminden, aile içi destek yetersizliğine kadar uzanıyor. Bu konuda konuşan Mersin’de alanında uzman Yrd. Doç. Dr. Veli Yıldırım Çocuk ve Genç Psikiyatristi ve Terapisti bu konu hakkında düşüncelerini aktararak ““Şiddet içerikli oyun ve filmler, bazı çocuklarda şiddeti çözüm yolu olarak görme ve normalleştirme riskini artırabilir” dedi.
"Şehrin yapısıyla ilgili sorunlar da buna neden oluyor"
Öte yandan oyun oynayan bireylerin “asosyal” olarak etiketlenmesi de tartışmalı bir konu olarak gözler önüne seriliyor. Kimi oyuncular, dijital dünyada kurdukları ilişkilerin gerçek hayattakiler kadar güçlü olduğunu savunurken, bazıları ise bu durumun içe dönüklüğün fark edilmemesi ya da kabullenilmemesiyle ilişkili olabileceğine de dikkat çekiyor.
Alanında uzman Çocuk ve Genç Psikiyatristi ve Terapisti Yıldırım, öncelikle sanal dünyada oyun oynayan kişilerde gerçek dünyanın giderek daha az ilgi çekici hale gelmesi konusunun nedenlerine değindi. Yıldırım, bu durumun kişiden kişiye değiştiğini ancak özellikle sosyal becerileri zayıf, sosyal fobi, utangaçlık veya çekingenlik yaşayan; daha önce yeterli sosyal deneyim ve fırsatlara sahip olmayan ve aile desteği sınırlı olan çocuklarda daha belirgin görülebileceğini ifade etti. Yıldırırım “Ayrıca büyük şehirlerde dış ortamın riskli ya da tehlikeli algılanması, çocukların sokakta oyun oynama imkanlarının azalması da bu durumu artırabilir. Yani bu şehrin yapısıyla ilgili sorunlar da buna neden oluyor olabilir. Özellikle bu köylerde kırsal kesimden ziyade büyük şehirlerin daha büyük bir sorunu denebilir mi? Bu sosyal açıdan da incelenebilir. Buna çoğu kişi de katılır diye düşünüyorum. Okul ve eğitim sisteminin de burada okuldaki çocuklarının kendi aralarında konuşması, okuldaki öğretmenlerin ödev vermesi, sanal dünyayla ilgili okuldaki kullanılan materyallerin, yazı tahtasının daha çok sanal şeylerle ilgi çekmesi, çocukların okullarda televizyon üzerinden eğitim yapılması, belki bu kara tahtanın eski modellerinde bu yeni geliştirilen teknolojik tabletlerle ya da akıllı tahtalarla yapılan eğitimlerin de bunun üzerinde etkisi olabilir mi? Bunun sosyologlar da inceleyebilir. Psikiyatrik, psikolojik açıdan hani bireysel terapilerde Asperger, otizm, sosyal pragmatik bozukluk olanlarda daha sık, ansiyete, depresyon, kaygı bozukluğu olanlarda daha sık, şizofreni bipolar olanlarda da göreceli olarak bunları daha sık görebiliyoruz” dedi.
"Bu durumun üzerine inatlaşmadan gidilmeli"
Oyun oynayan bazı kişiler dışarıdan genellikle asosyal olarak görünüyorlar ancak oynayan kişiler açısından bakarsak da bu durumun tam tersi olduğunu savunanlar da var. Bu konu üzerinden konuşan Çocuk ve Genç Psikiyatristi ve Terapisti Yıldırım “ Yani bu iç görünüm olmaması yani asosyal içe dönük kişilerin içe dönüp olduğunu kabullenmediği durumların da görebiliyoruz. Buna psikolojide iç göre eksikliği ya da durumu kabullenmeme denebiliyor. Bu daha çok kişilik, mizacla ilgili bir sorun ve kendisinin daha çok oyunu hak ettiği ya da oyununa karışılmaması gerektiğiyle ilgili bir tepkisel bir cevap olabilir. Bu tepkisellik yani bunun neden abartılı algılandığıyla ilgili bir karşı tepki ya da bu psikolojide reaksiyon formasyon diye bir şey var. Yani aslında kendi reaksiyonu tepkisini formal bir düzeyine mantıklı bir düzeye çekmeye çalışıp bununla ilgili bir tepki nedeniyle de olabilir bu şey ve bunun öncelikle sorunu sorun demek sorunun iyi tanımlanması çok önemli. Sorunu kişinin kendisinin kabullenmesi ve burada iç görü geliştirici terapiler, ilk önce motivasyonel terapiler, bunun sorunu neden sorun olabilir? Bu konuyu sorun olarak görmüyorsa bir kişi, yani bilgisayar oynayanlarla oynamayanların ne avantajları var? Olumlu yanlar olabilir gibi sorularla kişinin daha ilk önce açılımı ve iletişimi geliştirilmeye çalışılıyor terapilerde. Çok inatlaşmadan bu durumun üzerinde gidilmesi daha olumlu oluyor. Diğer bağımlılıklarda da, alkol bağımlılarının da çoğu bağımlı olmadığını istediğinde bırakabildiklerini söyleyebiliyor. Yani şeylerde, telefon ya da bilgisayar bağımlıları da aynı şeyi söyleyebiliyor” ifadelerine yer verdi.
"Çocuğun zamanı alternatif aktivitelerle doldurulmalı"
Gündemdeki okul saldırıları hakkında da konuşan Yıldırım bu tarz saldırıların oyunla bağlantısı olup olmadığına da değindi. Yıldırım “ Şiddet içerikli oyunların ya da filmlerin, bilinçaltı düzeyde bazı kişilerde şiddeti ve öldürme dürtüsünü destekleyebileceği söylenebilir” dedi.
Yıldırım “Benim de klinik kanaatim daha çok şiddet içeren oyunlarda çocukların zihni altında, bilinç altında kavga, şiddet varsa bir sorun şiddetle çözülebileceğini, güçle çözülebileceğini düşündüğüne yönelik düşünceleri destekleniyorsa ve bu çocuklar da daha fazla şiddet eğiliminde olabilir ya da şiddeti daha normal görme eğiliminde olabilir. Bu televizyondaki filmlerde de yıllardır artık 13 yaş üzeri, 16 yaş üzeri, 18 yaş üzeri diye şiddet filmleri de böyle eğitimciler tarafından çocukların bilinçaltı açısından gruplandırıldı ve bunlarla ilgili bizim gördüğümüz klinikte ve pratikteki çocuklarda kavga eden çocukların daha hiperaktif, daha dürtüsel, daha davranış bozukluğu olan çocukların daha aksiyona yatkın, gerilim filmlerine daha yatkın, halüsinasyonlara daha yatkın olduğunu, empati düzeyinin daha eksik olabildiğini görebiliyoruz” dedi.
Sürekli bilgisayar ve telefon oyunlarına yönelen çocuklar için bu durumun ebeveynler tarafından nasıl sağlıklı hale getirilebileceğine de değinen Yıldırım “Onların hobilerini geliştirmek, spor, sanat ya da diğer eğitimsel kurslar olabilir, dil kursları olabilir ya da yine teknolojiyle ilgili yazılım kursları olabilir ya da ailenin sosyal çevresinde akrabalara gitmek, babaya bir dükkanı varsa orada yardım etmek gibi çocuğun zamanını daha eğleneceği alternatif aktivitelerle doldurabilmek, ona sorumluluk vermek ve küçük yaşlarda onun oyununa özellikle daha repertuarı geniş bir halde tutabilmenin en yararlı olabileceğini söyleyebiliriz” dedi.
"Rahatlama araçlarının teknolojiyle sınırlandırılmaması gerekiyor"
Çocuklukta oyunla büyüyen bireylerle, büyümeyenler arasında yetişkinlikte nasıl bir fark gözlemliyorsunuz sorusuna ise Yıldırım şunları dedi: “ Yine yetişkinlikten daha çok çocuk ve gençlerle uğraşıyorum ama şunu söyleyebilirim. Çocuklar bilgisayar oynadığında, daha çok oynadığında sosyal becerilerinin özellikle zayıfladığını, insanlarla empati düzeyinin daha azaldığını, özellikle stereotiplerinin, takıntılarının arttığını, daha böyle genel dünyaya yönelik yorumsal kapasitelerinin azaldığını, mesela ticaret yapabilecek, dışarıda sosyal olabilecek işleri daha azaldığını görebiliyoruz. Bu nedenle insanlarla duygularını daha az aktarabildikleri için psikiyatrik hastalıklara daha yatkın hale gelebileceklerini değerlendiriyoruz. Ama tabi bazı kişilerin yetenekleri bu alanda yazılım mühendisi olmak isteyenler falan daha becerikli daha şey olabilirler. O da bizim açımızdan tabi bir avantaj olabilir mi? O da bir avantaj olabilir. Ama her şekilde insanlara genel bir değerlendirme yapacak olursak yani çocukların, gençlerin ya da büyüklerin psikolojik ihtiyaçlarını, bilgisayardan, telefondan ya da rahatlama şekillerini oradan doyum sağlamamalarını, yani sadece rahatlama araçlarının teknoloji olmaması gerektiği, gerekirse bir terapiye gidebilme, gerekirse bir psikoloğa gidebilme, gerekirse bir psikiyatriste gidebilmenin de önü açık olabilmeli. Ve bizim belediyelerin, devletin, sistemin bu anlamda okullarında ek sosyal faaliyetlerle okulların açık olması, hatta yaz tatillerinin daha kısalıp yaz tatili programlarının bile desteklenmesi, çocukların çok boş kalmaması, zihin dünyalarının, ruh dünyalarının boş kalmamasının çok önemli olduğunu bu olaylardan da anladığımız üzere çocukların şiddete eğilimli özellikle davranış sorunu kendine zarar verme arkadaşına zarar verme olan çocukların eğitim tedbiri, bakım tedbiri ya da sağlık tedbiri kararlarının çocuk koruma kanunu üzerinde değerlendirilmesinin de hızlı değerlendirilmesini ve bu kanunda olan şeylerin pratikte de uygulanmasının çok önemli olduğunu düşünüyorum.”
