Taş duvarları, ahşap ayrıntıları ve geleneksel mimari karakteriyle dikkat çeken yapı, yalnızca mahalle sakinlerinin ibadet ettiği bir mekân değil; aynı zamanda Gezende’nin tarihsel dokusunun günümüze ulaşan parçalarından biri.Sanat tarihi alanında gerçekleştirilen akademik bir araştırmada yapının 18. yüzyıla tarihlendirildiği belirtiliyor. Araştırmada caminin mimari özelliklerinin dönemin kırsal Anadolu camileriyle benzerlik gösterdiğine dikkat çekiliyor.
Taş duvarların ardında 18. yüzyıl izleri
Gezende Merkez Camii’nin en belirgin özelliklerinden biri, gösterişten uzak mimari anlayışı; Akademik çalışmada yapı; kare planlı, üç sahınlı ve düz damla örtülü olarak tanımlanıyor. Taç kapıda ise basık kemerli bir düzenleme bulunduğu aktarılıyor. Taş duvarlarla oluşturulan gövde ve ahşap pencere detayları, yapının bölgedeki geleneksel yapı kültürüyle bağını ortaya koyuyor.Bugün caminin üzerinde görülen çatı düzeni ise araştırmalarda belirtilen düz dam görünümünden farklı. Bu farklılık, yapının sonraki dönemlerde onarım ya da değişiklik geçirmiş olabileceğini düşündürüyor. Ancak mevcut kaynaklarda söz konusu değişikliğin hangi tarihte gerçekleştirildiğine ilişkin kesin bir bilgi bulunmuyor.Bu nedenle caminin bugünkü görünümü ile ilk inşa edildiği dönemdeki mimari karakteri arasındaki farkların daha ayrıntılı incelenmesi gerekiyor.
