Ekmen’in verdiği önergeye göre, Mersin ve Hatay’da mandalina üreticileri son yılların en ciddi ekonomik sıkıntılarından birini yaşıyor. Artan mazot, gübre ve işçilik maliyetleri üretim giderlerini önemli ölçüde yükseltirken, ürünün piyasa fiyatı bu maliyetlerin oldukça altında kalıyor.
Ekmen, hasat maliyetinin kilogram başına yaklaşık 10-12 TL’ye ulaştığını, ancak üreticilerin ürünlerini 2-3 TL gibi düşük fiyatlara satmak zorunda kaldığını belirtti. Bu durumun üreticiler için sürdürülemez bir tablo ortaya çıkardığını ifade eden Ekmen, bazı üreticilerin maliyetleri karşılayamadığı için bahçelerinde hasat yapmadığını dile getirdi.
Mandalina üretiminde yaşanan bu fiyat dengesizliğinin temel nedenleri arasında ihracat pazarlarındaki daralma, soğuk hava deposu yetersizliği, sözleşmeli tarımın yaygınlaşmaması ve kooperatifleşmenin zayıf olması gösteriliyor. Ekmen, çiftçinin piyasa dalgalanmalarına karşı korumasız bırakıldığını vurgulayarak, üreticiyi koruyacak yeni politika araçlarının devreye alınması gerektiğini kaydetti.
Sürdürülebilir politikaların hayata geçirilmesi gerektiğine dikkat çeken Ekmen, “Hatay özelinde 2023 depreminin ardından sulama sistemleri, yollar ve depolar gibi altyapıların hâlâ onarılamamış olması krizin etkilerini daha da derinleştirmiştir. Mersin’in Silifke, Tarsus, Erdemli; Hatay’ın Dörtyol, Erzin ve Samandağ ilçelerinde yaşanan bu kriz sadece üretimi değil; aynı zamanda kırsal istihdamı, tarım işçiliğini ve bölgedeki sosyal dengeleri de tehdit etmektedir. Tarım işçileri hasat yapılmayan bahçeler nedeniyle gelir kaybına uğrarken, kadın emeği bu süreçte sosyal güvenceden yoksun biçimde daha da kırılganlaşmaktadır. Narenciye sektöründe yaşanan bu tür yapısal krizler; tarımdan kopuşu hızlandırmakta, kırsaldan kente göçü tetiklemekte ve gıda güvenliğini riske sokmaktadır. Ziraat Odaları, bazı çiftçilerin bahçelerini söktüğünü ve narenciye tarımından çekilme eğiliminin arttığını bildirmektedir. Bu sebeple, üreticiye dönük somut ve sürdürülebilir politika araçlarının ivedilikle geliştirilmesi elzemdir” açıklamasında bulundu.
Bakanlığa 10 kritik soru
Ekmen, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’nın yanıtlaması istemiyle verdiği önergede narenciye sektöründeki krizin nedenleri ve çözüm yollarına ilişkin kapsamlı sorular yöneltti.
Önergede öne çıkan başlıca başlıklar şöyle sıralandı:
- 2025 yılı itibarıyla mandalina üretiminde hasat ve taşıma maliyetlerinin ortalaması
- Üreticilerin ortalama satış fiyatı ve maliyet-fiyat dengesi
- Mersin ve Hatay’daki üreticilere yönelik doğrudan destek, prim veya alım garantisi olup olmadığı
- 2024 ve 2025 yıllarında narenciye üreticilerine verilen toplam destek tutarı
- Satılamadığı için dalında bırakılan veya ücretsiz dağıtılan ürünlerin alan büyüklüğü
- Narenciye ihracatındaki gerilemenin nedenleri ve yeni bir ihracat stratejisinin planlanıp planlanmadığı
- Deprem sonrası Hatay’daki tarımsal altyapı yatırımlarının kapsamı
- Kooperatifler ve üretici birliklerine yönelik yeni destek programları
Ekmen, narenciye sektöründe yaşanan yapısal sorunların çözülmemesi halinde üreticilerin tarımdan çekilme eğiliminin hızlanabileceğini belirterek, sürdürülebilir üretim için maliyet artışlarını dengeleyecek ve üreticiye makul kâr sağlayacak politikaların hayata geçirilmesi gerektiğini ifade etti.
