Gök bilimciler, Jüpiter ile Neptün arasında Güneş'in yörüngesinde hareket eden ve “kentaur” olarak adlandırılan donmuş bir gök cisminin geçirdiği dönüşümü tespit etti. 2004 yılında keşfedilen 450P/LONEOS adlı cismin, Güneş'e yaklaşmasıyla birlikte kuyruklu yıldızlarda görülen aktiviteyi sergilemeye başladığı belirlendi.
Yörünge analizleri, 450P'nin rotasının 1992 yılında önemli ölçüde değiştiğini ortaya koydu. O dönemde Satürn'ün yaklaşık 4,6 milyon kilometre yakınından geçen gök cismi, gezegenin güçlü kütle çekimi nedeniyle Güneş'e daha yakın bir yörüngeye savruldu. Bu karşılaşma, 450P'nin yörüngesini daraltarak Güneş'e en yakın geçiş noktasını Jüpiter'in yörüngesinin dışına taşıdı.
Güneş'e Yaklaştıkça Aktivite Başladı
450P Güneş'e doğru ilerledikçe daha fazla ısı almaya başladı. Bu ısınma, yüzeyinin altındaki donmuş maddelerin hareketlenmesine yol açtı.
Hawaii'deki Gemini North teleskobuyla yapılan gözlemlerde, cismin çekirdeğinin çevresinde gaz ve tozdan oluşan bir bulut meydana geldiği görüldü. James Webb Uzay Teleskobu (JWST) verileri ise bu yapının içerisinde karbondioksit gazı ve kristalleşmiş buz parçacıkları bulunduğunu ortaya koydu.
Araştırmacılara göre 450P'nin bulunduğu mesafede su buharının ortaya çıkması beklenmiyor. Bunun yerine, gözlenen gaz çıkışı ve kuyruklu yıldız benzeri hareketliliğin temelinde karbondioksit kaynaklı aktivite bulunuyor.
450P'nin Geleceği Ne Olacak?
Güneş Sistemi'nin dış bölgelerinden gelen bu tür buzlu cisimlerin, yaklaşık 4,5 milyar yıl önceki oluşum döneminden kalma amorf ve gözenekli bir buz yapısına sahip olduğu düşünülüyor. Bu yapı içerisinde hapsolan gazlar, Güneş'ten gelen ısıyla buz kristalleşmeye başladığında serbest kalıyor. Ortaya çıkan gaz akışı, yüzeydeki toz parçacıklarını da uzaya taşıyarak kuyruklu yıldızlarda görülen koma ve diğer aktivitelere yol açabiliyor.
Bilim insanları, 450P'nin geçirdiği dönüşümü izleyerek ilkel Güneş Sistemi materyallerinin ısınmaya nasıl tepki verdiğini ve kuyruklu yıldızların hangi süreçlerden geçerek aktif hale geldiğini daha ayrıntılı biçimde inceleme fırsatı buluyor.
Araştırmacılar ayrıca gelecekte gezegenlerle yaşanabilecek yeni kütle çekim etkileşimlerinin 450P'nin yörüngesini yeniden değiştirebileceğini belirtiyor. Bu süreç, cismin zamanla Jüpiter ailesi kuyruklu yıldızlarından biri haline gelmesine yol açabilir.
