Ufuk Üniversitesi Dr. Rıdvan Ege Hastanesi Geriatri Uzmanı Prof. Dr. İlker Taşçı, Dünya Alzheimer Ayı kapsamında yaşlılıkta görülen unutkanlıklara ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Yaş ilerledikçe isim, randevu veya eşyaların yerinin zaman zaman unutulabileceğini belirten Taşçı, unutkanlığın giderek artması ve günlük yaşamı etkilemesi halinde sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini ifade etti.
Günlük yaşam önemli
Her unutkanlığın Alzheimer hastalığına işaret etmediğini vurgulayan Taşçı, kişinin daha önce kolaylıkla yaptığı işleri yapmakta zorlanması, aynı soruları tekrarlaması, bildiği yerlerde yönünü kaybetmesi ve davranışlarında belirgin değişiklikler görülmesinin dikkate alınması gerektiğini söyledi.
Taşçı, unutkanlığın Alzheimer dışında uyku bozuklukları, depresyon, vitamin eksiklikleri, tiroit hastalıkları, enfeksiyonlar, kronik hastalıklar ve bazı ilaçlardan da kaynaklanabileceğini belirtti.
Unutkanlık şikayeti bulunan yaşlı kişilerde değerlendirme yapılırken belirtilerin ne zaman başladığı, ilerleyip ilerlemediği ve günlük yaşama etkisinin ele alınması gerektiğini aktaran Taşçı, kullanılan ilaçlar, mevcut hastalıklar, beslenme, uyku ve ruhsal durumun da değerlendirilmesi gerektiğini kaydetti.
Dikkat edilmesi gerekenler
Alzheimer hastalığının yalnızca unutkanlıkla sınırlı olmadığını belirten Taşçı, yakın zamanda yaşanan olayların sık sık unutulması, aynı soruların tekrarlanması, para yönetimi, yemek hazırlama ve ilaç takibinde zorlanma gibi belirtilerin takip edilmesi gerektiğini söyledi.
Zaman veya bulunulan yerin karıştırılması, doğru kelimeyi bulmakta güçlük çekilmesi ile kişilik, davranış ve duygu durumunda belirgin değişikliklerin de dikkate alınması gerektiğini ifade eden Taşçı, bu belirtilerden herhangi birinin tek başına Alzheimer tanısı anlamına gelmediğini vurguladı.
Belirtilerin tekrarlaması, ilerlemesi ve günlük yaşamı etkilemesi halinde sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini belirten Taşçı, yaşlılarda bilişsel yakınmaların çok yönlü değerlendirilmesinin önemine dikkat çekti.
Bütüncül değerlendirme
Geriatrik değerlendirmenin yalnızca hafıza testlerinden oluşmadığını söyleyen Taşçı, bilişsel işlevlerin yanı sıra hareket kabiliyeti, düşme riski, beslenme, ruh sağlığı, uyku düzeni, sosyal yaşam, kronik hastalıklar ve kullanılan ilaçların birlikte ele alınması gerektiğini belirtti.
Taşçı, bu alanlardan birindeki sorunun diğerlerini de etkileyebileceğini ifade ederek, bütüncül değerlendirmenin olası nedenlerin belirlenmesine ve kişiye uygun takip ve bakım planının oluşturulmasına katkı sağladığını söyledi.
Erken değerlendirme önemli
Alzheimer hastalığında erken değerlendirmenin kişinin ihtiyaçlarının belirlenmesi, eşlik eden sağlık sorunlarının kontrolü ve bakım sürecinin planlanması açısından önemli olduğunu belirten Taşçı, ailelerin unutkanlığı yalnızca yaşlılığın doğal sonucu olarak görerek sağlık kuruluşuna başvurmayı erteleyebildiğini söyledi.
Taşçı, “Oysa erken değerlendirme, tedavi edilebilir nedenlerin belirlenmesini ve gerekli desteklerin zamanında planlanmasını sağlar. Kişinin bağımsızlığını mümkün olduğunca uzun süre korumak ve yaşam kalitesini desteklemek temel amaçtır” dedi.
Bilişsel sağlığın korunmasında kronik hastalıkların düzenli takibi, dengeli beslenme, yeterli uyku, fiziksel hareketlilik ve sosyal yaşamın sürdürülmesinin önemine değinen Taşçı, hipertansiyon, diyabet ve kalp-damar hastalıklarının kontrol altında tutulması gerektiğini belirtti.
Taşçı, düzenli sağlık değerlendirmelerinin yalnızca hastalıkların erken fark edilmesine değil, yaşlıların bağımsızlığını ve yaşam kalitesini korumaya da katkı sağladığını ifade etti.
