Cumhuriyet Halk Partisi Mersin Milletvekili Talat Dinçer, son yıllarda hızla büyüyen yemek ve alışveriş platformlarının küçük esnaf üzerinde giderek ağırlaşan bir baskı oluşturduğunu belirterek, konuyu Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşıdı. Bu kapsamda hem Meclis araştırması açılması talep edildi hem de Ticaret Bakanı Prof. Dr. Ömer Bolat’ın yanıtlaması istemiyle yazılı soru önergesi verildi.
“Her 100 liranın 50 lirası platformlara gidiyor”
Önergede, dijitalleşmeyle birlikte yemek ve alışveriş platformlarının vatandaşlar açısından kolaylık, hız ve erişim sağladığı, ancak mevcut yapının küçük esnaf lehine değil, giderek daha fazla baskı üreten bir düzene dönüştüğü vurgulandı.
Birçok platformun başlangıçta esnaftan yüzde 15 ila yüzde 25 arasında komisyon aldığı, teslimat hizmetleri, reklam ve görünürlük ücretleri, algoritmik sıralama bedelleri ve dayatılan kampanyalarla birlikte bu oranın yüzde 40 ila yüzde 50 seviyelerine kadar çıkabildiği ifade edildi.
“Esnaf dijital sistemde görünür olmak için komisyon sarmalına itiliyor”
Talat Dinçer, Anadolu’nun dört bir yanında lokantacı, bakkal, manav ve küçük üreticinin dijital sistem içinde görünür olabilmek için adeta bir komisyon sarmalına sürüklendiğine dikkat çekti. Platformlarda öne çıkmak isteyen esnafın daha fazla ödeme yapmak zorunda kaldığı, kampanyalara katılmayan işletmelerin geri plana itildiği ve bu nedenle kendi emeğiyle rekabet edemez hale geldiği belirtildi.
Dijital platformların artık yalnızca aracılık eden yapılar olmaktan çıktığı; piyasayı belirleyen, fiyatları yönlendiren ve esnafa tek taraflı şartlar dayatan bir güce dönüştüğü kaydedildi.
“Parası olan öne çıkıyor, küçük esnaf geriye itiliyor”
Dinçer, mevcut sistemde görünürlüğün adil rekabetle değil, ödeme gücüyle belirlendiğini vurgulayarak, bunun küçük işletmeler açısından sürdürülemez bir tablo yarattığını ifade etti. Küçük esnafın yalnız bırakılmasının, birçok işletmeyi kepenk kapatma noktasına sürüklediği belirtildi.
“Komisyona üst sınır, gizli ücretlere son”
Dinçer, çözüm için komisyon oranlarına açık ve net bir üst sınır getirilmesini, gizli maliyetler ile sonradan eklenen ücretlerin kaldırılmasını, zorunlu kampanya dayatmalarına son verilmesini, küçük esnaf ve yerel işletmelere yönelik koruyucu düzenlemelerin hayata geçirilmesini ve platform algoritmalarının şeffaf hale getirilmesini önerdi.
Ticaret Bakanı’na yöneltilen soru önergesinde ise, yüzde 40 ila yüzde 50’ye varan komisyon oranlarının adil bulunup bulunmadığı, bu oranlara neden hâlâ üst sınır getirilmediği, esnafı zorlayan gizli ücretler ve dayatılan kampanyalara neden göz yumulduğu, dijital platformların fiyatları ve piyasayı belirleyen bir güce dönüşmesinin nasıl değerlendirildiği, küçük esnafı koruyacak somut adımların ne zaman atılacağı ve mevcut düzenin devam etmesi halinde kepenk kapatan esnafın sorumluluğunu kimin üstleneceği soruldu.
Yemek ve alışveriş platformlarının güçlü olanın kazandığı bir sistem olmaktan çıkarılıp herkesin eşit şartlarda yarışabildiği adil bir yapıya dönüştürülmesi gerektiğini belirten Dinçer, küçük esnafın korunmasının artık ertelenemez bir zorunluluk olduğunu ifade etti.
