B Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı ve Mersin Zirve OSGB Sorumlu Müdürü Cansu Yavuz, Türkiye’de yaşanan iş kazalarının büyük bölümünün ihmallerden kaynaklandığını ve önlenebilir olduğunu söyledi. Yavuz, iş güvenliğinde asıl sorunun teknik eksikliklerden çok kültür eksikliği olduğunu vurguladı.
Türkiye’de en sık yüksekten düşme, ekipmanla temas sonucu kesilme ve ezilmeler, yükleme-boşaltma sırasında devrilen yükler, elektrik çarpmaları ve düşen cisim kaynaklı kazaların yaşandığını belirten Yavuz, özellikle inşaat ve üretim sahalarında küçük ihmallerin büyük sonuçlar doğurduğunu ifade etti.
“Kazaların çoğu karmaşık değil, tekrar eden hatalardan kaynaklanıyor”
İş kazalarının yaklaşık yüzde 90’ının önlenebilir olduğunu dile getiren Yavuz, “Bu bir tahmin değil, sahada her gün gördüğümüz gerçek. Kazaların büyük kısmı risk değerlendirmesinin kağıt üzerinde kalması, denetim eksikliği ve davranışsal hatalardan kaynaklanıyor. Problem teknikten çok iş güvenliği kültürünün oluşmaması” dedi.
En riskli sektörler: İnşaat, madencilik ve lojistik
İnşaat, madencilik, metal sanayi ve lojistik sektörlerinin öne çıktığını kaydeden Yavuz, “Sebep basit; yüksek fiziksel risk, zaman baskısı ve ‘iş yetişsin de nasıl olursa olsun’ yaklaşımı. Özellikle alt yüklenici sistemi olan işlerde sorumluluk dağılıyor ama risk aynı kalıyor, hatta artıyor” diye konuştu.
“Bir imza alıp dosyaya koymak eğitim değildir”
İş güvenliği eğitimlerinin sahada yeterince karşılık bulmadığını savunan Yavuz, eğitimlerin çoğu zaman formalite olarak görüldüğünü söyledi. Yavuz, “Gerçek eğitim sahada, iş başında, uygulamalı ve sürekli olandır. Bir imza alıp dosyaya koymak eğitim değildir, sadece evraktır” ifadelerini kullandı.
Psikolojik riskler de kazaları tetikliyor
Yorgunluk, stres, mobbing ve iş güvencesi kaygısının da iş kazalarında etkili olduğunu belirten Yavuz, “Çalışan zihinsel olarak işte değilse, fiziksel olarak orada olması bir şey değiştirmez. İş kazalarının görünmeyen ama güçlü bir sebebi de budur” dedi.
“İş güvenliği maliyet değil, yatırım olarak görülmeli”
İş güvenliği kültüründe kısmi gelişme olduğunu ancak yeterli olmadığını ifade eden Yavuz, “Birçok işletmede iş güvenliği hâlâ maliyet kalemi olarak görülüyor. Kültür sadece kurallarla değil, liderlik ve örnek davranışla oluşur. Üst yönetim inanmadığı sürece sahada dönüşüm zor” değerlendirmesinde bulundu.
İş güvenliği bilinci ilkokuldan başlamalı
Denetimlerin sistemle güçlendirilmesi, çalışanların sürece dahil edilmesi ve eğitimlerin sahaya taşınması gerektiğini vurgulayan Yavuz, “En önemlisi ‘bana bir şey olmaz’ yaklaşımı bitmeli. İş kazaları istisna değil, ihmallerin sonucudur” dedi.
İş güvenliği kültürünün küçük yaşta kazandırılması gerektiğini de söyleyen Yavuz, “İş güvenliği ilkokuldan hayat bilgisi derslerine eklenmeli ki bu bilinç hayat boyu devam eden bir kültüre dönüşsün” ifadelerini kullandı.
