Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın eşi Emine Erdoğan'ın himayesinde yürütülen Sıfır Atık Mavi Projesi kapsamında gerçekleştirilen çalışmalarla deniz ekosisteminin korunması amaçlanıyor. Dip temizliğinin yanı sıra deniz çayırlarının zarar görmesini engellemek, teknelerin kontrolsüz şekilde demirlemesinin önüne geçmek, deniz trafiğini düzenlemek ve teknelerden kaynaklanan atıkların toplanmasını sağlamak için de çeşitli uygulamalar yürütülüyor.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Fethiye Körfezi'nde başlatılacak çalışmalara ilişkin yaptığı açıklamada, Akdeniz'in önemli çevre projelerinden birinin hayata geçirileceğini belirtti. Kurum, körfezdeki dip çamurunun temizleneceğini, deniz çayırlarının korunması amacıyla Mapa-Şamandıra Sistemlerinin kullanılacağını ve kontrolsüz tekne bağlamalarının önüne geçileceğini ifade etti.
17 koyda uygulama başladı
Deniz çayırlarının korunmasına yönelik Mapa-Şamandıra Yönetim Sistemleri Projesi, 2024 yılında Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) tarafından başlatıldı. Fethiye-Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi içerisinde bulunan Göcek-Dalaman koyları pilot bölge olarak belirlendi.Teknelerin deniz tabanına doğrudan çapa atmak yerine sabitlenmiş tonoz ve mapalara bağlanmasını sağlayan sistem kapsamında Göcek'te ilk etapta 17 koyda çalışma gerçekleştirildi. Bu alanlara 896 deniz mapası ve 876 tonoz yerleştirilerek toplam 856 tekneye hizmet verecek kapasite oluşturuldu.Projenin uygulanması ve deniz araçlarına atık toplama hizmeti verilmesi amacıyla TÜÇA'nın iştiraki Deniz Rehabilitasyonu İş Birliği ve Atık Yönetimi Anonim Şirketi (DERİA) da faaliyetlerine başladı.
Dijital takip
Koylardaki tekne yoğunluğunun düzenlenmesi amacıyla DERİA'nın mobil uygulaması da kullanıma sunuldu. Tekne sahipleri uygulama üzerinden bağlama noktalarını görüntüleyip rezervasyon oluşturabiliyor.
Sistemle birlikte teknelerin gelişigüzel şekilde çapa atmasının önüne geçilmesi ve deniz tabanındaki ekolojik yapının korunması hedefleniyor. Göcek'teki uygulama kapsamında konaklama sürelerine de sınırlama getirildi. Tekneler aynı koyda en fazla 3 gün kalabilirken, Fethiye ve Dalaman koylarındaki toplam konaklama süresi 11 günle sınırlandırıldı.
DENİZ YÜZEYİ DÜZENLİ OLARAK TEMİZLENİYOR
DERİA bünyesinde teknelerden kaynaklanan atıkların toplanması için atık alım gemisi görev yaparken, deniz yüzeyindeki kirliliğin giderilmesi amacıyla TÜÇA91 isimli deniz süpürgesi de günlük temizlik çalışması gerçekleştiriyor.Göcek'te halen 14 palamar botu, 4 deniz denetim botu, 1 hizmet botu, 1 atık alım gemisi ve 1 deniz süpürgesi görev yapıyor. DERİA ekipleri ayrıca koylarda bağlama düzenini ve sistemin kullanım kapasitesini kontrol ediyor.
TÜÇA Başkanı Nurullah Öztürk, uygulamanın temel amacının teknelerin deniz tabanına çapa atmasını engelleyerek özellikle deniz çayırlarının korunmasını sağlamak olduğunu belirtti. Öztürk, teknelerin rezervasyon sistemi üzerinden belirlenen noktalara bağlanacağını ve böylece deniz tabanındaki tahribatın azaltılacağını ifade etti.
DERİA Operasyon Müdürü Ömer Gökçen ise deniz süpürgesinin haftanın her günü Göcek Körfezi'ndeki koylarda görev yaptığını, rutin temizlik çalışmalarının yanı sıra vatandaşlardan gelen ihbarlara da müdahale edildiğini söyledi.Bölgede tur teknesi kaptanlığı yapan Vahdet Kasarcı, uygulamanın koylardaki bağlama düzenine katkı sağladığını belirtirken, yaklaşık 20 yıldır kaptanlık yapan Murat Karataş da sistem sayesinde tekne yoğunluğunun azaldığını ve deniz ekosisteminin korunmasına katkı sunulduğunu ifade etti.
Milyonlarca metreküp çamur çıkarılacak
Fethiye Körfezi'ndeki projenin en önemli aşamasını dip çamuru temizliği oluşturuyor. Bakan Murat Kurum'un yarın katılacağı törenle çalışmaların başlatılması planlanıyor.Körfezde yaklaşık 600 hektarlık alanda biriken ve ortalama 2,7 metre yüksekliğe ulaşan 16 milyon 268 bin 925 metreküp dip çamuru, TÜÇA'nın iki dip tarama gemisiyle deniz tabanından çıkarılacak.Körfezin tabanını kaplayan ve deniz canlılarının yaşam alanlarını olumsuz etkileyen çamurun uzaklaştırılmasıyla bölgedeki doğal yapının yeniden güçlendirilmesi amaçlanıyor. Çalışmaların tamamlanmasının ardından Fethiye Körfezi'nin ortalama 3,4 metre derinliğe ulaşması bekleniyor.
Mapa-Şamandıra uygulaması, deniz yüzeyi temizliği, atık toplama hizmetleri ve dip tarama çalışmalarının birlikte yürütülmesiyle Fethiye Körfezi'nin daha düzenli ve çevreye duyarlı şekilde kullanılması hedefleniyor.
