Türkiye'yi Tayland'da temnsil edecek

Daha önce Expo 2016 Antalya'da kurduğu doğa ve biyoçeşitlilik odaklı bahçesiyle kurum bahçeleri kategorisinde üçüncülük ödülü ve sürdürülebilirlik özel ödülü, Tayvan Taichung Expo 2019'da ise Jüri Özel Ödülü kazanan Lisinia Doğa Projesi, Tayland'da düzenlenecek Expo 2026'da Türkiye'yi temsil edecek.

İlk 18'e girdi

Lisinia Doğa Projesi kurucusu Öztürk Sarıca, Antalya ve Tayvan'daki Expo'larda alınan ödüllerin ardından Hollanda'da düzenlenecek Expo'ya davet aldıklarını ancak pandemi nedeniyle katılamadıklarını dile getirdi. 2 yıl önce kararı verilen Tayland Expo'su için de yarışma daveti aldıklarını belirten Sarıca, “Oradaki yüzlerce proje içinden ilk 18 arasına girerek, Tayland Expo'suna katılmaya hak kazandık" dedi.

Küresel çözümler paylaşılacak

Öztürk Sarıca, "Özellikle sürdürülebilir doğal yaşam, sürdürülebilir ekosistem ve susuz tarım modelleri ve suya saygılı üretim modelleri üzerindeki çalışmalarımızı Tayland Expo'sunda gösterime sunacağız. Lisinia'nın bir minyatürünü kuracağız. Orada 7 milyonun üzerinde ziyaretçi beklentisi var. Expo 2026 Kasım ayında açılıyor ve 6 ay açık kalacak. Bu süre içinde biz Lisinia'nın doğa projelerini tanıtmanın yanında Türkiye ve Burdur'un ekoturizmi, doğa turizmi ve tüm turizm zenginliklerini tüm dünyaya tanıtmaya çalışacağız" diye konuştu. TAYLAND EXPO 2026Tayland Krallığı'nın resmi desteğiyle devlet kurumları tarafından 1 Kasım 2026-14 Mart 2027 tarihleri arasında Udon Thani kentinde 48,5 hektarlık Nong Dae Wetland isimli sergi alanında yapılacak Expo 2026'da sürdürülebilir tarım, su yönetimi, biyoçeşitlilik ve iklim değişikliğiyle mücadele alanlarında küresel çözümler paylaşılacak. Türkiye, veteriner hekim Öztürk Sarıca tarafından geliştirilen Lisinia Doğa Bahçesi Projesi ile yüzlerce uluslararası başvuru arasından seçilerek Expo'da yer alacak 17 resmi ulusal bahçeden biri olarak temsil edilecek.

Küreselde görünür olacak

Burdur'da yürütülen susuz tarım ve suya saygılı üretim deneyimi, Lisinia projesi aracılığıyla uluslararası ziyaretçilerle paylaşılacak; düşük su tüketimli aromatik bitki üretimi, biyoçeşitlilik korunumu ve sürdürülebilir kırsal yaşam modeli küresel ölçekte görünür kılınacak. Burdur ve Salda göllerinin ekolojik hikayesinden ilham alan bahçe tasarımıyla projede susuz tarım uygulamaları, düşük su tüketimli aromatik bitki üretimi, kırsal kalkınma ve çevresel eğitimi yer alıyor. Bahçede atık ahşaptan üretilmiş sembolik heykeller, gözlem kuleleri ve aromatik bitki rotaları aracılığıyla ziyaretçilere insan-doğa uyumuna dayalı çevresel bir anlatım deneyimi sunacak.

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'ndan yapılan açıklamaya göre; oşinografi, biyoloji, kimya, atmosfer dinamikleri, meteoroloji, jeodezi ve uydu sistemleri alanlarında toplam 12 farklı bilimsel proje ve çalışmanın hayata geçirildiği sefere 12 bilim insanı katılıyor. Küresel iklim değişikliğinin etkilerini yerinde incelemek ve kritik araştırmalara imza atmak üzere yola çıkan bilim heyetinde, 3 yabancı araştırmacı da bulunuyor. Bilim ekibi, 'Ulusal Kutup Bilim Stratejisi' kapsamında, küresel iklim değişikliği, tehdit altındaki ekosistemler ve insan kaynaklı etkiler gibi ulusal ve uluslararası öneme sahip öncelikli bilimsel temalar üzerine çalışmalarını sürdürüyor. Sefer, önceki yıllarda olduğu gibi bu yıl da güncellenen çevre protokolleri doğrultusunda, doğada minimum iz bırakılması prensibiyle gerçekleştiriliyor.

Bakan Kacır'dan açıklama

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Cumhurbaşkanlığı himayesinde, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı uhdesinde düzenlenen sefere ilişkin sanal medya hesabından yaptığı açıklamada, "Küresel iklim değişikliğinin etkilerini yerinde inceleyen bilim insanlarımız; oşinografiden atmosfere, biyolojiden uydu sistemlerine uzanan geniş bir yelpazede 12 farklı bilimsel projeyi uluslararası araştırmacılarla birlikte yürütüyor. Yaklaşık 3 bin deniz mili yol kat eden ekibimiz, 80'i aşkın örnekleme noktasında elde ettiği verilerle kutup araştırmalarındaki bilimsel kapasitemizi güçlendirirken, geleceğin araştırmalarına da yön verecek önemli çıktılar üretiyor. Milli Teknoloji Hamlesi vizyonuyla bilimi yalnızca laboratuvarlarda değil, dünyanın en zorlu coğrafyalarında da icra ediyor; kutuplardan elde ettiğimiz bilgiyle hem ülkemizin bilimsel birikimine hem de insanlığın ortak geleceğine katkı sunmayı sürdürüyoruz" dedi.

‘Türkiye'de kurulan ilk sistem'

GÖKMEN sistemini basın mensuplarına tanıtan Konya İl Emniyet Müdür Yardımcısı Engin Keskin, “GÖKMEN, şu an Türkiye’de kurulan ilk sistem. 6 noktadan otonom olarak operatörlerin müdahalesine gerek kalmadan en yakın olay yerine intikal eden ve anlık görüntü aktaran bir sistem. Yapay zeka desteğiyle haber merkezimize ihbar düştüğü andan itibaren otonom olarak adrese intikal eden dron sistemimiz sayesinde belki de daha yer ekipleri adrese ulaşarak merkeze anlık görüntü aktarmaya başlıyor. Böylelikle ekiplerimizin neyle karşılaşacağını, olay yerindeki boyutun ne olduğunu tespit edip ekiplerimizin nasıl müdahale edeceğini öngörebildikleri bir sistem. Olaylara müdahalenin yanı sıra trafik güvenliği ve ihlallerinde de havadan tespit yapılıp cezai işlem uygulanmasında da trafik ekiplerimize yardım ediyor. Dronlarımızda çakar ve sesli ikaz sistemimiz var. Görev aldığı yerde olaylara müdahale noktasında bu sistemleri çalıştırıyoruz” diye konuştu.

Yeniden topluma kazandırma hedefi

Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürü Çelebi Yılmaz, “Ceza infaz sistemimiz, hükümlüleri yalnızca özgürlüklerinden yoksun bırakmayı değil, onları yeniden topluma kazandırmayı amaçlayan çağdaş bir infaz anlayışı üzerine inşa edilmiştir. Rehabilitasyon, eğitim ve iyileştirme faaliyetleri, infaz hizmetlerimizin merkezinde yer almakta; toplumu suçtan korumanın en etkili yolunun, bireyin yeniden suç işlemesini önleyecek kalıcı çözümler üretmek olduğuna inanıyoruz. Bu anlayış doğrultusunda Türk ceza infaz sistemi, yirmi yılı aşkın süredir fiziki altyapı, insan kaynağı ve dijital dönüşüm ekseninde kapsamlı bir reform sürecinden geçmektedir. Modern infaz anlayışımızın yeni halkasını oluşturan dijital dönüşüm kapsamında, Türk Telekom ile yürüttüğümüz güçlü iş birliği sayesinde hayata geçirilen ACEP Projesi ile hükümlü ve tutukluların aileleriyle görüntülü görüşmeleri, e-Doktor hizmetlerinden yararlanmaları, Bakanlığımızla doğrudan iletişim kurmaları ile dijital kantin ve ödeme hizmetlerine erişmeleri mümkün hâle gelmiştir. Bugün 200 ceza infaz kurumunda kullanılan ACEP, ceza infaz hizmetlerinin daha etkin, şeffaf ve insan odaklı sunulmasına önemli katkılar sağlamaktadır. İmzaladığımız yeni iş birliği protokolüyle büyük veri ve yeni nesil dijital teknolojilerden yararlanarak ceza infaz kurumlarımızın güvenliğini, rehabilitasyon hizmetlerini ve dijital kapasitesini daha da ileri taşımayı hedefliyoruz. Türk Telekom tarafından, ceza infaz personelimize yönelik oluşturulan avantajlı tarife paketlerinin de yakında açıklanması planlanmaktadır. Türk Telekom ile yürüttüğümüz bu stratejik iş birliğinin, kamuda dijital dönüşüm vizyonuna katkı sağlayacağına, yerli ve millî teknolojilerin kamu hizmetlerinde daha etkin kullanılmasına öncülük edeceğine inanıyorum" ifadelerini kullandı.

"Kamunun dijitalleşme sürecine katkı sağlamaya devam edeceğiz"

Türk Telekom CEO'su Ebubekir Şahin ise “Türkiye'nin dijital dönüşümüne öncülük eden bir kuruluş olarak, kamu hizmetlerinin modern, hızlı ve kesintisiz şekilde sunulmasını temel önceliklerimiz arasında görüyoruz. Ülkemizin 'Dijital Türkiye' hedefine katkı sunmaya, kamu kurumlarımızın altyapısını güncel teknolojilerle güçlendirerek iş süreçlerinde verimliliği artırmaya devam ediyoruz. Adalet Bakanlığımızla birlikte yürüttüğümüz ACEP, teknolojinin kamu yönetiminde ne denli dönüştürücü bir etki yaratabileceğini gösteren önemli bir örnek. İnnova'nın yerli mühendislik gücüyle geliştirdiği bu sistem sayesinde kamu yönetiminde verimliliği artırarak dijital altyapı kurduk. Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü ile gerçekleştirdiğimiz yapay zeka ve dijital dönüşüme yönelik yeni iş birliği protokolü, bütüncül bir yaklaşımın somut örneklerini teşkil etmektedir. Türk Telekom olarak, fiber altyapımız ve yerli teknoloji çözümlerimizle kamunun dijitalleşme sürecine katkı sağlamaya, ülkemize ve toplumumuza değer üretmeye kararlılıkla devam edeceğiz" diye konuştu.

DATS ile entegre çalışan Tarımsal Kuraklık İzleme Sistemi (TAKİS) ise meteorolojik veriler, fenolojik gözlemler, su kaynaklarına ilişkin göstergeler ve verim kaybı analizlerini birlikte değerlendirerek tarımsal kuraklığın il ve ilçe düzeyinde düzenli olarak izlenmesini sağlayacak.

Sistemin, iklim değişikliğinin tarımsal üretim üzerindeki etkilerinin azaltılması, su kaynaklarının sürdürülebilir yönetimi, üretim planlamasının güçlendirilmesi ve gıda arz güvenliğinin desteklenmesine yönelik karar alma süreçlerine önemli katkılar sunması hedefleniyor.

Dijital veri yönetimi ve hızlı karar alma

DATS; afetlerden anlık haberdar olunması, evrak ve bürokratik süreçlerin azaltılması, dijital veri yönetiminin güçlendirilmesi, merkez ve taşra teşkilatları arasında güvenli bilgi akışının sağlanması ile doğru ve standart veri üretimine imkân tanıyacak.

Ayrıca afet kayıtlarının tek platformda toplanması sayesinde izlenebilirlik artırılacak, uzun dönemli veri arşivi ile iklim değişikliği ve afetlerin sıklığına ilişkin analizler yapılabilecek. Sistem, raporlama ve istatistik üretimini kolaylaştırarak politika geliştirme süreçlerini desteklerken, mobil uygulamaları aracılığıyla sahada anlık veri girişine de olanak sağlayacak.

Yapay zeka ve uzaktan algılama entegrasyonu hedefleniyor

Bakanlık, DATS'ın gelecek dönemde coğrafi bilgi sistemleriyle (CBS) uyumlu uzaktan algılama ve görüntüleme sistemleriyle entegre edilmesini planlıyor. Ayrıca fenolojik evrelerde iklim değişikliğine bağlı değişimlerin haritalanması, afetlerin tarımsal üretime etkilerinin öngörülmesi, yapay zekâ destekli uzaktan hasar tespiti ve meteorolojik veriler üzerinden erken uyarı bildirimlerinin geliştirilmesi hedefleniyor.

Yaklaşık bin 500 personele eğitim verildi

Sistemin etkin kullanımını sağlamak amacıyla Tarım ve Orman Bakanlığı il ve ilçe müdürlüklerinde görev yapan teknik personele yönelik 25-26 Haziran 2026 tarihlerinde çevrim içi eğitim düzenlendi. İki oturum halinde gerçekleştirilen eğitimlere yaklaşık 1.500 personel katılırken, sistemin kullanım esasları, veri giriş süreçleri ve uygulama aşamaları ayrıntılı şekilde anlatıldı.

Bakanlık, doğal afet verilerinin tek merkezden yönetilmesini sağlayacak DATS ile afetlere ilişkin bilgilerin standart, güvenilir ve hızlı biçimde toplanmasının mümkün olacağını, bunun da üreticilere sunulan hizmetlerin etkinliğini artıracağını belirtti.

DATS'a https://dats.tarimorman.gov.tr adresi üzerinden erişilebiliyor.

Panelde, dijital piyasalarda rekabetin korunmasına yönelik yeni düzenleme modelleri ele alındı. Katılımcılar, teknoloji şirketlerine rekabet ihlali gerçekleştikten sonra yaptırım uygulanması yerine, olası sorunları önceden engellemeyi hedefleyen önleyici düzenlemelerin gerekliliğini tartıştı. Bu kapsamda, farklı düzenleme modellerinin avantajları, dezavantajları ve piyasa üzerindeki olası etkileri değerlendirildi.

Oturumda ayrıca yapay zekâ ve büyük verinin dijital piyasalardaki rekabet üzerindeki etkileri de masaya yatırıldı. Bu teknolojilerin, pazara yeni girmek isteyen yerel girişimler açısından engel mi yoksa fırsat mı oluşturduğu sorusu, katılımcılar tarafından farklı yönleriyle ele alındı.

Zirve başarıyla tamamlandı

Türkiye Eğitim Teknolojileri Zirvesi ve Fuarı’nın sona ermesinin ardından bir kapanış bildirgesi yayımlandı. Zirvenin yedinci yılında eğitim, teknoloji ve uluslararası iş birliğini ortak bir vizyon etrafında buluşturarak başarıyla tamamlandığı vurgulanan bildirgede, şunlara yer verildi: “Bu yıl zirvemiz, geçen yıla göre yaklaşık yüzde 20 büyüme kaydederek önemli bir gelişim göstermiş; fiziksel ve dijital erişim kanallarıyla birlikte 25 bine yakın öğretmen, öğrenci, eğitim paydaşı ve teknoloji meraklısına ulaşmıştır" ifadeleri kullanıldı.

'Kendi kendine çalışan casus bir dron yapmayı amaçladık'

Öğrencilerden Utku Baydan, jammer (sinyal kesici) etkisinde de görevine devam edebilen otonom bir dron yapmayı hedeflediklerini anlatarak, "Genelde savaş bölgelerinde veya sıkıntı yaşadığımız bölgelerde, özellikle düşman bölgelerinde, bazen de sınır bölgelerinde düşman faaliyetlerinin olduğu yerlerde, eğer jammer etkisinde bir sıkıntı yaşanıp oralarda gözlem faaliyetlerimize problem yaratacak durumlar oluşursa bunu engellemek için kendi kendine çalışan casus bir dron yapmayı amaçladık. Bu dronu ileri karakol gözlem dronu olarak tasarladık. Sınır bölgelerinde nesne tespiti yapabiliyor ve aynı zamanda kendisi haritalama yapıyor. Bu haritalama sayesinde bu tip jammer etkilerine de dayanıklı hale gelmiş oluyor. BARGU, eski Türkçede ganimet, hazine anlamına geliyor. Burada elde ettiğimiz bilgiler bizim karargahlarımıza büyük bir bilgi hazinesi sağladığı için aslında biraz o şekilde BARGU ismini kullandık. Harita algoritmamız var. Daha önce uçuş yaptığımız bir bölgenin görüntülerini hafızasına kaydediyoruz. Daha sonra da yazdığımız algoritma sayesinde anlık çektiğimiz görüntülerle hafızasındaki görüntüler birbirine kıyaslanıyor. Böylelikle burada tahmini bir konum buluyor kendine. Bu tahmini konumda da eğer kritik bir noktadaysa görevine devam ediyor ama fazla çıktıysa görev bölgesinden o zaman başlangıç konumuna doğru tekrar geri dönebiliyor" dedi.

'Milli olarak bizim elimizden çıktı'

Baydan, nesne tespit sistemleri için data (veri) setleri oluşturduklarını söyleyerek, "Zaten bu sayede de İngiltere'den bir konferanstan sözlü sunum için kabul aldık. Biz aslında ayrıcalığımızı data seti ile oluşturmaya çalıştık ama buradaki asıl nokta, bu data seti değiştiğinde bu dronun görev kabiliyetinin de değişebilmesi. Yani mesela tarımla ilgili bir data seti verebilirsiniz. Biz şu an savunma sanayine yönelik yaptık. Ancak tarımla ilgili yaptığınızda bu tarım alanındaki sıkıntıları da tespit edebilecek bir dron haline gelebiliyor. Yani aslında modülerliği sağladık ve aynı zamanda mümkün olduğunca anti-jammer sistemlerinin pahalılığını göz önüne alarak biraz daha ucuz bir sistem üretmeye çalıştık kendi mapping algoritmamızla. Bütün bu data setlerin hepsini biz kendimiz zaten yaptık ve oluşturduk ve makalesine de İngiltere'ye yolladık. Mapping sistemi de yine aynı şekilde bizim burada çektiğimiz görüntülerle elde ettiğimiz şeyler. Milli olarak bizim elimizden çıktı. Tamamen sentetik verilerden çıktığı için şu anda yüzde 72 doğruluk oranımız var. Sentetik veri setinden üretildiği için aslında bu düşük payı bekliyorduk. Geliştirmek için daha devam edeceğiz. Veri seti geliştirilebilir, mapping algoritmaları geliştirilebilir. Daha fazla bütçeyle aslında üstündeki işlemci gücü ve kart geliştirilirse buradaki algoritmalar daha da gelişerek daha modüler, daha efektif bir dron yapılabilir. Gelecekte yapılacak çalışmalar çok fazla, o yüzden imkan ve zaman gerekiyor. Asıl amacımız savunma sanayine bir katkı sağlamak" ifadelerini kullandı.

Kamikaze İHA’lara karşı akıllı savunma sistemi

Kravchenko ve Koçak tarafından geliştirilen sistem, hava muharebelerinde hedef konumundaki bir insansız hava aracının kısa sürede savunma pozisyonundan çıkarak tehdit unsuru olan rakip İHA’yı etkisiz hale getirmesini amaçlıyor. Kamikaze saldırı gerçekleştiren insansız hava araçlarına karşı geliştirilen akıllı aktif savunma modülü, düşman İHA’nın yönünü çeşitli filtreleme işlemleriyle tespit ediyor. Ardından entegre yapay zeka sistemi, hedefi milisaniyeler içerisinde analiz ederek rakip İHA’nın kamerasındaki optik kilitlenmeyi bozuyor ve saldırının başarıyla engellenmesini sağlıyor.

‘Türkiye’nin bu alanda oldukça iyi olduğunu gördüm’

Yarışma dönemlerinde atölyede bazen gece yarılarına kadar çalıştıklarını, bazen de sabahladıklarını ifade eden Ekaterina Kravchenko, “Uzun zamandır İHA teknolojileriyle ilgileniyordum. Rusya'da kendim için uygun bir üniversite bulamadım. Türkiye'nin bu alanda oldukça iyi olduğunu gördüm. Belki Türkiye'de bu konuda iyi bir üniversite bulabilirim diye düşündüm ve bu yüzden Türkiye'yi tercih ettim. Atölyede karşılaştığımız bazı problemleri çözmek 3 ile 5 saati bulabiliyor. Ben takımda elektronik lideri olarak görev yapıyorum. Bu yıl özellikle yer istasyonu ile İHA'nın haberleşmesi üzerine yoğun şekilde çalışıyoruz. Geçen yıl TEKNOFEST'in ‘Savaşan İHA’ kategorisine katıldık ve finalist olduk. Bu yıl da aynı kategoride yarışıyoruz. Bu nedenle yine çok heyecanlıyız” diye konuştu.

‘Teknofest yarışmalarını gördüğümde çok heyecanlandım’’

İHA teknolojileri alanında Türkiye’de Bursa Teknik Üniversitesi'ni araştırdığını ve üniversitedeki İHA topluluğu hakkında da bilgi edindiğini söyleyen Kravchenko, “Araştırmalarımda TEKNOFEST yarışmalarını gördüğümde çok heyecanlandım. Kendi kendime, ‘Türkiye'ye gidince mutlaka bu yarışmaya katılacağım’ dedim. Yaklaşık 2 yıldır İHA takımındayım ve bu alanda çeşitli projeler geliştiriyoruz. Savaşan İHA yarışmalarına katılıyoruz. Bu yılın başında takım arkadaşımla birlikte kendi projemize başladık ve Rusya’da düzenlenen uluslararası IT-PLANET 2026 Yarışması’nda 3’üncülük elde ettik. Projemiz hakkında çok fazla detay veremiyorum çünkü bize ait özel bir çalışma ve bazı kısımları gizli. Geliştirdiğimiz sistem, İHA'yı, düşman İHA'larına karşı korumaya yönelik hafif bir savunma modülüdür” ifadelerini kullandı.

‘Mezun olduktan sonra Türkiye’de kalmak istiyorum’

Türkiye’ye gelirken bazı tereddütlerinin de olduğunu ifade eden Ekaterina Kravchenko, “Türkiye’ye geldikten sonra hiçbir endişem kalmadı ve burayı çok sevdim. Hocalarımız bize her zaman çok yardımcı oluyor. Uygulama ortamı ve teknik imkanlar oldukça iyi. Bazı arkadaşlarımız kendi üniversitelerinde bu imkanların olmadığını söyleyip, bizde olup olmadığını soruyorlar. Biz de üniversitemizde bu imkanların bulunduğunu söylüyoruz ve bu bizi mutlu ediyor. Özellikle uygulamalı dersler çok hoşuma gidiyor. Üniversiteden mezun olduktan sonra Türkiye'de kalmayı düşünüyorum. İHA teknolojileri alanında çalışmak istiyorum. Belki bir gün Baykar gibi bir şirkette çalışma fırsatı bulabilirim. Türkiye'de kalarak İHA sistemlerinin geliştirilmesine katkı sağlamak istiyorum” dedi.

‘Ülkemizi tercih etmeleri gurur verirci’

Üniversitedeki 26 kişiden oluşan İHA takımı ile birlikte çalışıp, projeler geliştirdiklerini söyleyen Bursa Teknik Üniversitesi Mekatronik Mühendisliği 2’nci sınıf öğrencisi Sayim Koçak ise şöyle konuştu:

“Atölyemizde hem TEKNOFEST yarışmalarına hem de çeşitli uluslararası yarışmalara hazırlanıyoruz. Savaşan İHA ve Uluslararası İnsansız Hava Araçları kategorisi olmak üzere takım olarak iki ana kategoride yarışıyoruz. Geçtiğimiz günlerde Rusya'da 2007 yılından bu yana Uluslararası İnovasyon ve Teknoloji Topluluğu tarafından düzenlenen uluslararası bir yarışmaya katılım sağladık. Takım arkadaşımız Ekaterina ile birlikte ‘Uluslararası İnsansız Hava Araçları Sistemleri’ kategorisinde yaptığımız başvuru sonucunda, iki zorlu rapor aşamasını başarıyla geçerek yarışmada 3’üncülük elde ettik. Atölyemizde uluslararası öğrencilerle birlikte projeler geliştiriyoruz. Ekaterina’da yaklaşık 2 yıldır elektronik ekibimizde yer alıyor ve aynı zamanda elektronik ekip liderliği görevini üstleniyor. Kendisi hiçbir yabancılık çekmeden takıma uyum sağlayan, son derece çalışkan, araştırmacı ve hızlı öğrenen bir arkadaşımız. Uluslararası öğrencilerin ülkemizdeki insansız hava araçları projelerine ve teknolojilerine gösterdikleri bu yoğun ilgi, takım olarak bizi hem çok mutlu ediyor hem de gururlandırıyor. Özellikle insansız hava araçları konusunda ülkemizi tercih etmeleri gurur verici.”

Artvin Belediyesi tarafından Atatepe’de düzenlenen ‘Çocuklar İçin Bilim ve Eğlence Şenliği’, bilim ve teknoloji dolu etkinliklere ev sahipliği yaptı. Mersin Büyükşehir Belediyesi İklim Değişikliği ve Sıfır Atık Dairesi Başkanlığı bünyesinde faaliyetlerini sürdüren Mercan 100. Yıl İklim ve Çevre Bilim Merkezi de şenliğe 6 farklı atölye çalışmasıyla katılarak, çocukları ve aileleri bilimle buluşturdu. Etkinlik kapsamında gerçekleştirilen güneş gözlemi, gece gözlemi, gök atlası, güneş saati, 3D kalem ile modelleme ve minik mucitler atölyeleri yoğun ilgi gördü. Katılımcılar hem eğlenme hem de bilimsel uygulamaları deneyimleme fırsatı buldu.

Etkinliklerde, çocukların merak duygusunu geliştiren uygulamalar ön plana çıktı

Bilimi toplumun her kesimine ulaştırmayı amaçlayan Mercan 100. Yıl İklim ve Çevre Bilim Merkezi, düzenlediği atölyelerle Artvin halkına astronomiden teknolojiye uzanan geniş bir yelpazede interaktif öğrenme deneyimi sundu. Özellikle çocukların büyük ilgi gösterdiği etkinliklerde, merak duygusunu geliştiren ve üretkenliği teşvik eden uygulamalar ön plana çıktı. Şenlik boyunca ziyaretçiler, bilimsel gözlem ve deney çalışmalarına aktif olarak katılarak unutulmaz bir deneyim yaşadı.

Artvin Belediye Başkanı Bilgehan Erdem emeği geçenlere teşekkür ederek, “Olumsuz hava şartlarına rağmen, şenlik alanını doldurarak ‘İyi ki gelmişim!’ diyen tüm çocuklarımıza ve mahalledeki minikleri toplayıp etkinliğimize koşan harika ebeveynlerimize yürekten teşekkür ederiz. Ayrıca bu güzel iş birliği ile destekleri için Türkiye Belediyeler Birliği (TBB) ve Mersin Büyükşehir Belediye Başkanı Sayın Vahap Seçer’e, Mercan 100. Yıl İklim ve Çevre Bilim Merkezi çalışanları ile organizasyonda emeği geçen tüm mesai arkadaşlarımıza şükranlarımızı sunarız” dedi.

"Kendimizi ve ülkemizi geliştirmek için çalışacağız"

Finale kalan 6 takım, jüri üyeleri karşısında projelerini 5’er dakikalık sunumlarla anlattı. Değerlendirmeler sonucunda Yenişehir ilçesinden Şehit Kübra Doğanay Kız Anadolu İmam Hatip Lisesi öğrencilerinin oluşturduğu Synaptech Takımı birinciliği elde etti. Toroslar ilçesinden Çağdaşkent Anadolu Lisesi Moonlight Takımı ikinci, Akdeniz ilçesinden Salim Yılmaz Anadolu Lisesi Resona Takımı ise üçüncü oldu. Programda konuşan MTSO Yönetim Kurulu Başkanı Hakan Sefa Çakır, geleceğin en önemli sermayesinin para değil merak olduğunu belirterek, gençlerin sorgulayan, araştıran ve üreten bireyler olarak yetişmesinin önemine dikkat çekti. Yapay zeka çağında gençlerin teknolojiyle iç içe büyüdüğünü ifade eden Çakır, bu teknolojinin yalnızca eğlence amacıyla değil öğrenmek, üretmek ve yeni fikirler geliştirmek için kullanılması gerektiğini söyledi. Normalin dışında düşünmenin ve farklı fikirlere açık olmanın başarı için önemli olduğunu vurgulayan Çakır, "Kendimizi ve ülkemizi geliştirmek için çalışacağız. Ürettiğiniz fikirlerden yeni fikirler doğabilir. Biz MTSO olarak her zaman gençlerimizin yanında olmaya devam edeceğiz" dedi. Yarışma, dereceye giren takımlara ödüllerinin verilmesi ve toplu fotoğraf çekimiyle sona erdi.

"Üniversiteler spor konusunda daha aktif rol üstlenmelidir"

Prof. Dr. Özvar, "Spor Dostu Kampüs Programı'nı başlatmamızın temel sebebi de işte bu anlayıştır. Günümüzde dijitalleşmenin hızlanmasıyla birlikte gençler arasında hareketsiz yaşam tarzı giderek yaygınlaşmaktadır. Bu hayat tarzı sadece ülkemizde de sınırlı olmadığını bütün dünyayı da içerisine aldığını ifade etmek isterim. Ekran bağımlılığı, fiziksel aktivite eksikliği, sosyal izolasyon ve buna bağlı sağlık sorunları artık yalnızca bireysel değil, toplumsal ölçekte ele alınması gereken ciddi meseleler haline gelmiştir. Yapılan araştırmalar, üniversite öğrencilerinin önemli bir bölümünün yeterli düzeyde fiziksel aktivite gerçekleştirmediğini ortaya koymaktadır. Bu durum, üniversitelerimize yeni sorumluluklar yüklemektedir. İşte Spor Dostu Kampüs Programı bu ihtiyacın bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır" diye konuştu.

"Spor yükeköğretimin temel bileşenlerinden biri olmalıdır"

Öğrencilerin ve üniversite personelinin de sporla daha fazla iç içe olduğu sağlıklı yaşam alışkanlığının güçlendiği, fiziksel ve ruhsal iyilik halinin desteklendiği kampüsler oluşturmayı amaçladıklarını da dile getiren Özvar, "Bunun yanında sporun disiplin, öz güven, ekip çalışması, liderlik ve zaman yönetimi gibi hayatın her alanında ihtiyaç duyulan becerilerin gelişmesine katkı sunduğunu da biliyoruz. Bu sebeple, sporu yükseköğretim hayatının ayrılmaz bir parçası haline getirmeyi hedefliyoruz. Şu hususu da özellikle belirtmek isterim ki Spor Dostu Kampüs Programı yalnızca spor tesislerinin sayısını artırmayı amaçlayan bir girişim değildir. Bu program; üniversitelerimizin spor kültürünü kurumsal yapılarının merkezine yerleştirmelerini, öğrencilerin ve çalışanların spor faaliyetlerine erişimini kolaylaştırmalarını, sağlıklı beslenme ve aktif yaşam kültürünü desteklemelerini teşvik eden kapsamlı bir modelidir. Spor kampüs hayatımızın ayrılmaz birer parçası kültürümüz olmak durumundadır" dedi.'

Kampüslere spor dostu ünvanı

Bu program kapsamında üniversitelerin çok kapsamlı değerlendirme sürecinden geçirildiğini kaydeden Özvar, "Program kapsamında üniversitelerimiz son derece kapsamlı bir değerlendirme sürecinden geçirilmektedir. Bu yıl değerlendirmeler, geçen yıl olduğu gibi 45 ayrı kriter esas alınarak yürütülmüştür. Bu kriterler arasında; üniversitelerin spor vizyonu ve stratejisi, spor altyapısının yeterliliği, ulusal ve uluslararası spor faaliyetlerine katılım düzeyi, öğrenci kulüplerinin etkinliği, bağımlılıkla mücadele çalışmaları, ruh sağlığını destekleyici faaliyetler, engelli bireylerin erişimi, geleneksel sporların yaşatılması, tesislerin bakım ve güvenliği gibi pek çok başlık yer almaktadır. Başvurular üniversitelerimizin Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlıkları tarafından dijital ortamda yapılmakta; ardından alanında uzman akademisyenlerden oluşan bağımsız değerlendirme ekipleri tarafından titizlikle incelenmektedir. Bu süreç, şeffaflık, nesnellik ve kalite güvencesi ilkeleri doğrultusunda yürütülmektedir. Spor Dostu Kampüs ünvanı almaya hak kazanan üniversitelerimiz, bu ünvanı üç yıl süreyle taşımaktadır. Ancak bu süreçte gelişim raporlarıyla düzenli olarak izlenmekte, belirlenen standartların sürdürülebilir biçimde korunması beklenmektedir. Bu yönüyle Spor Dostu Kampüs yalnızca bir ödül değil, aynı zamanda sürekli gelişimi esas alan bir kalite güvencesi mekanizmasıdır" diye konuştu.

İlk adımı geçen yıl atıldı

Programın uygulanmasına ilişkin bilgiler aktaran YÖK Başkanı Özvar, "Geçtiğimiz yıl programımızın ilk uygulamasını gerçekleştirmiştik. 2025 yılında 83 üniversitemizin toplam 98 kampüsü başvuruda bulunmuş, ön değerlendirmeyi geçen 77 kampüs bağımsız akademisyenler tarafından detaylı şekilde incelenmiş ve sonuçta 47 üniversitemizin 48 kampüsü Spor Dostu Kampüs ünvanı almaya hak kazanmıştı. İlk yıl elde edilen bu sonuçlar, üniversitelerimizin sağlıklı yaşam ve spor kültürünü geliştirme konusunda ne kadar güçlü bir irade ortaya koyduklarını göstermiştir. Daha da önemlisi, Spor Dostu Kampüs yaklaşımının kısa sürede yükseköğretim sistemimizde karşılık bulduğunu ve kurumsal sahiplenme oluşturduğunu ortaya çıkarmıştır. Bugünse programımızın ikinci değerlendirme döneminin sonuçlarını açıklamanın mutluluğunu yaşıyoruz. Bu yıl 56 üniversitemizin 60 kampüsü başvuruda bulunmuş; başvurular yine alanında uzman 46 akademisyen tarafından değerlendirilmiştir. Yapılan değerlendirme sonucunda ancak 30 üniversitemizin 31 kampüsü, Spor Dostu Kampüs ünvanı almaya hak kazanmıştır. Böylece bugün itibarıyla ülkemizde toplam 77 üniversitenin 79 kampüsü Spor Dostu Kampüs ünvanına sahip hale gelmiştir. Sertifika almaya hak kazanan tüm üniversitelerimizi gönülden tebrik ediyorum" dedi.

Şubat 2024’te icra edilen insanlı ilk uzay misyonundan bu yana 279 farklı lokasyonda 739 programa katıldıklarını belirten Gezeravcı, bu yoğun ziyaretlerin amacının bir lütuf sunmak değil, gençlerin geleceğe dair hayallerine ve kariyer hedeflerine ilham vermek olduğunu vurguladı.

"Ay’a iki kademeli görev planlanıyor"

Milli Uzay Programı kapsamında 2027 yılının ilk yarısında Ay’a erişme hedefleri olduğunu aktaran Gezeravcı, sürecin iki kademeli olarak planlandığını belirterek şu bilgileri paylaştı:

"Birinci kademede, dünyadan sağlıklı bir fırlatmayla doğru bir yörüngeye oturtarak seçtiğimiz spesifik bir noktaya sert iniş (çarptırma) yapmayı planlıyoruz. Bu ilk görevden elde edeceğimiz sonuçlarla, üretimi tamamlanma aşamasına gelen ikinci görevde kullanacağımız bir roveri (bilimsel objeyi), Türkiye Cumhuriyeti’nin kendi üretimi olan hibrit yakıtlı motorla Ay yüzeyine yumuşak ve emniyetli bir şekilde indirip bilimsel çalışmalara başlayacağız. İnsanoğlunun 70 yıllık uzay tarihinde bunu gerçekleştirebilen 5 ülke oldu. Biz 6. ülke olmayı hedefliyoruz."

"Uzay ekosistemi dünya ekonomisinden hızlı büyüyor"

Konuşmasında küresel uzay çalışmalarına ve NASA’nın projelerine de değinen Gezeravcı, 54 yıl aradan sonra Ay’a yönelik insanlı görevlerin yeniden başladığını hatırlattı. Nisan ayında dört astronotun Ay yörüngesinde testler gerçekleştirdiğini belirten Gezeravcı, 2027 ve 2028 yıllarında icra edilecek yeni Artemis görevleriyle birlikte 56 yıllık aranın ardından Ay yüzeyine yeniden insan ineceğini ifade etti.

Türkiye’nin teknolojinin hızla evrildiği bu alanda mutlaka pay alması gerektiğinin altını çizen Gezeravcı, "Dünya ekonomisinin yıllık büyüme hızı ortalama yüzde 3 iken, uzay ekosistemi yüzde 9’larda geziyor. Yatırım o tarafa akıyor. Uzay macerasındaki en büyük engellerden biri fırlatma operasyonlarının yapıldığı alanların kısıtlı olmasıdır" dedi.

Somali’de kurulacak uzay limanı çalışmaları sürüyor

Türkiye’nin bağımsız uzaya erişim kapasitesi kazanmak amacıyla Somali’de kurmayı planladığı Uzay Limanı (Fırlatma Üssü) hakkında da değerlendirmelerde bulunan Gezeravcı, sözlerini şöyle tamamladı:

"Sayın Cumhurbaşkanımızın açıklamasıyla kamuoyuna duyurulan proje çok ciddi bir seviyeye gelmiş durumda. Önümüzdeki süreçte Türkiye Cumhuriyeti, sadece kendi ihtiyaçları için değil, bütün dünyadaki uzay operasyonları açısından kritik ve anahtar değerinde bir kabiliyetin sahibi olacak. Bu durum, siz gençlerin gelecekteki kariyer tercihlerinizin şekillenmesine de vesile olacaktır."

Temsili yakıt demetlerinin yüklenmesi, reaktörün fiziksel devreye alma aşamasından önce gerçekleştirilecek olan soğuk ve sıcak testler öncesindeki son hazırlık adımlarından biri olma niteliği taşıdığı ifade edildi. Bu operasyon sayesinde, uzmanların reaktör tesisinin hidrolik özelliklerini test etme ve yakıt yükleme makinesi kullanılarak gerçekleştirilecek taşıma ve yerine yerleştirme operasyonlarını uygulamalı olarak değerlendirme imkanı elde ettiği aktarıldı.

Akkuyu Nükleer A.Ş. Genel Müdürü Sergei Butckikh konuya ilişkin yaptığı açıklamada, “Akkuyu NGS’nin 1. Güç Ünitesi’nde temsili yakıt demetlerinin yüklenmesinin tamamlanması, nükleer yakıt yükleme sürecine yönelik kapsamlı bir hazırlık ve test aşamasını temsil ediyor. Temsili demetler sayesinde, nükleer yakıtla ilgili işlemleri gerçek işletme koşullarına mümkün olduğunca yakın şartlarda test ediyor, ekipmanların ve personelin bir sonraki devreye alma aşamasına hazır olduğuna emin oluyoruz” ifadelerini kullandı.

Temsili yakıt demetlerinin yüklenmesinin ardından uzmanlar, reaktörün montaj çalışmalarına ve güç ünitesinin işletmeye alınması sürecindeki bir sonraki önemli aşama olan soğuk ve sıcak deneme testlerine hazırlıklara başlayacağını aktardı.

Temsili yakıt demetlerinin yüklenmesi işlemi,Nükleer Düzenleme Kurumu’nun (NDK) gözetiminde ve tüm güvenlik gerekliliklerine tam uyum sağlanarak gerçekleştirildi.

Her türlü iklim ve coğrafyada kesintisiz gözetleme

Sınır boylarındaki değişken topoğrafya ve hava şartları dikkate alınarak tedarik edilen sistemler, uluslararası standartlarda su ve toza karşı dayanıklılık özelliklerini taşıyor. Saniyede 12 metreye ulaşan şiddetli rüzgarlara karşı direnebilen araçlar, -20 ile +50 derece arasındaki ekstrem hava sıcaklıklarında performans kaybı yaşamadan görev icra edebiliyor. Bu yüksek operasyonel esneklik, hudut birliklerinin ister düz ve açık arazilerde isterse çetin dağlık bölgelerde yürüttüğü 24 saat kesintisiz gözetleme faaliyetlerinin en önemli unsurlarından biri haline geldi.

“Hassas ölçümler yapabilecek potansiyele sahip”

Fizik öğretmeni ve proje danışmanı Şermin Kızılırmak (36), öğrencilerinin 1,5 yıl boyunca büyük bir azimle çalışıp, mikro alg temelli radyasyon sensörü geliştirdiğine dikkati çekip, "Bu proje, sanayide kullanılan yüksek maliyetli sensörlere alternatif olabilecek nitelikte. Üstelik oldukça hassas ölçümler yapabilecek potansiyele sahip. Bir ay önce patent başvurusunda bulunduk. Sonucun yaklaşık 9 ay içinde çıkmasını bekliyoruz. Öğrencilerimle gurur duyuyorum" dedi.

“Çok çalıştık ve emek verdik”

7'nci sınıf öğrencisi Enes Mete Tümer (13), projeye başlarken heyecanlı olduklarını belirtip, "Başarılı olacağımıza inanıyorduk. Türkiye ikincisi olmak, bizi çok mutlu etti. Bundan sonraki süreçte projemizi daha da geliştirip maliyetini düşürmeyi hedefliyoruz" diye konuştu. Giray Demir ise "Bu başarıyı hak ettiğimizi düşünüyorum. Çok çalıştık ve emek verdik. Bölge yarışmasından sonra Türkiye ikincisi olmak bizim için büyük mutluluk oldu" dedi. Mert İnceol da "Bu yaşta böyle bir başarı elde etmek gurur verici. Önce İzmir bölgesinde birinci olduk, ardından Türkiye ikinciliği geldi. Bundan sonra projeyi geliştirip, sanayide kullanılabilir hale getirmeyi amaçlıyoruz" diye konuştu.

"Acil yardım cihazı geliştirdik"

Son dönemde yaşanılan saldırı olaylarının ardından projelerinin daha önem kazandığı söyleyen 11. sınıf öğrencisi Baran İbrahim Sakallı, "Acil yardım cihazı geliştirdik. Son dönemde yaşanan gündem olaylarının ardından projemiz daha da önem kazandı. Projemiz, yardıma ihtiyaç duyan bireylerin, özellikle yaşlı insanların acil durum anında cihazın pimini çekmesiyle çalışıyor. Pim çekildiği anda cihaz çevreye yüksek ses yayıyor. Aynı zamanda telefondan ve cihazdan alarm sesi veriliyor. Bununla birlikte, önceden belirlediğimiz kişilere SMS ve konum bilgisi gönderiliyor. Bu sayede hem güvenliğimizi artırmış oluyoruz hem de kendimizi daha güvende hissediyoruz. Cihazı bomba şeklinde tasarladık. İlerleyen zamanlarda projeyi daha da geliştirmeyi düşünüyoruz. Ayrıca cihaz çantalara da takılabiliyor. Bu sayede günlük hayatta rahatlıkla kullanılabilecek bir sistem haline geliyor. Programımız şu şekilde çalışıyor, kişi kendisini güvende hissetmediği anda pim çekiliyor. Pim çekildiği anda yakındaki telefonlarda siren sesi çalmaya başlıyor. Aynı zamanda seçtiğimiz kişilere SMS gönderiliyor. Gönderilen konum bağlantısına tıklayarak kişinin bulunduğu yer görülebiliyor" dedi.

"Ben acil durumdayım’ mesajı SMS olarak gönderiliyor"

Acil durumlarda SMS ile anında mesaj gönderildiğini belirten 11. sınıf öğrencisi Efekan Ertekin, "Hocalarım ve arkadaşlarımla birlikte ‘Hızır’ adında bir proje geliştirdik. Bu projenin amacı, çocuklar, yaşlılar ve kadınlar gibi kendisini savunmakta zorlanan bireylerin, tehdit altında hissettikleri anlarda bu sistemi kullanarak yardım çağırabilmelerini sağlamak. Burada gördüğünüz uygulamaya üç kişi kaydediyoruz. Cihazdaki pim çekildiği anda uygulamada kayıtlı olan bu üç kişiye konum bilgisi ve ‘Ben acil durumdayım’ mesajı SMS olarak gönderiliyor. Projemizin temel amacı bu. İlerleyen süreçte projeyi farklı özelliklerle daha da geliştirmeyi düşünüyoruz" ifadelerini kullandı.

Nisan ayında ülkenin güneyindeki ada eyaleti Hainan'da bulunan fırlatma sahasına teslim edilen ‘Chang'e-7’ Ay keşif aracının hazırlıklarının sürdüğünü belirten Zhang, ilgili tüm çalışmaların planlandığı gibi ilerlediğini söyledi. Zhang, mürettebatsız Ay görevinin yanı sıra Çin'in 2030 yılına kadar Ay'a mürettebatlı iniş de hedeflediğini kaydederek, “Ülke mevcut mürettebatlı ve mürettebatsız Ay keşif görevlerini tek bir Ay keşif projesi altında birleştirdi” dedi.

Bilgisayar, tablet ve cep telefonu üzerinden çalışabilen sistemin, ek donanıma ihtiyaç duymadan kullanılabildiği belirtildi. Sistemin internet bağlantısı olmadan da çalışabilen yapay zeka modeli sayesinde farklı işaret dili komutlarının tanınabildiği ifade edildi. Öğrenciler, geliştirdikleri sistemle engelli bireylerin günlük yaşamda daha erişilebilir iletişim imkanına kavuşmasını hedefliyor.

Engelli bireylerin dijital ortamda işlerini kolaylaştırmak istediklerini belirten 10. sınıf öğrencisi Yusuf Eymen Özcan, "Burada engelli bireylerin dijital ortamda klavye kullanımını daha da kolaylaştırmak istedik. Kamera karşısından el hareketlerimizle bazı kelimeleri atadık. El hareketlerimizi gösterdiğimizde direkt o kelimeleri klavyeye yazıyoruz. İnternet ortamında araştırarak, yurt dışından da örnekler alarak arkadaşımla birlikte bu projeyi bulduk. Öğretmenimiz Yusuf Akgül’ün yardımlarıyla da ve yapay zekadan da yardım alarak bu projeyi tasarladık. İstediğiniz kadar komut algılayabiliyor ama şu anda sadece 5 tane komut atadık ama isterseniz elinizin 40 tane farklı fotoğrafını çekip 40 farklı örnek alıp istediğiniz kadar kelimeyi programımıza atayabiliyoruz" dedi.

"İnternete ihtiyaç duymadan çevrim dışı çalışıyor"

Sistemin harici bir donanıma ihtiyaç duymadığını vurgulayan 10. sınıf öğrencisi Mehmet Akif İlter ise "Bu projemizde sensörler veya harici hiçbir şey yok. Sadece el hareketlerimizi görsel algılama yetenekleriyle birlikte elimize uygun metin yapıyoruz. Resimler yardımıyla elimizdeki şekil algılanıyor ve yazıya dönüştürülüyor. Android sistemlerinde kullanılabiliyor. Bilgisayarlarda kullanılabiliyor. Çevrim dışı bir uygulama olduğu için internete ihtiyaç duyulmuyor. İçine kodladığımız veriler sayesinde bu uygulamayı geçerli kılıyoruz" ifadelerini kullandı.